SAMARAMBHAGALU

ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟದ್ದಾಗಲೀ ಯಾ ಇನ್ನಾವುದೇ ಸಮಾರಂಭಗಳು, ನಮ್ಮ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗಗಳು.  ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಕಲೆಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಾಗೂ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚರ್ಯೆ.  ಆದರೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಯೇ ಮೇಲುಗೈ ಹೊಂದಿ, ನಮ್ಮ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ  ಮಾರಕವಾಗುತ್ತಿದೆಯೇನೋ ಎಂಬ ಅನುಮಾನ ಮೂಡಿದೆ, ನನಗೆ. ಇದಕ್ಕೆ, ನನಗನ್ನಿಸುವ  ಮಟ್ಟಿಗೆ, ಮೂಲ ಕಾರಣ, ದೂರದರ್ಶನ.  ಈ ಟಿ.ವಿ.ಯಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತರಗೊಳ್ಳುವ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ, ಅಸೀಮ ಅನಂತ ಧಾರಾ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಅಭಿರುಚಿಗಳೇ ದಿಕ್ಕು ಪಾಲಾಗಿ ಹೋಗಿವೆ.  ಈ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿಯೇ, ಸಭಿಕ, ಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷ, ಅತಿಥಿ ಹಾಗೂ  ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮುಖ್ಯ ಹೂರಣಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕವೇ ಇಲ್ಲದೆ ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಸಮಾರಂಭಗಳು ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.  ಇಂಥ ಯಾಂತ್ರಿಕ  ಸಮಾರಂಭಗಳ ಅಸಂಬದ್ಧತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನನ್ನ ಒಂದೆರಡು ಮಾತು.
ನೀವು ಯಾವುದೇ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಹೋಗುವ ಮುನ್ನ ಆ ಸಭೆ ರಾಜಕೀಯದ್ದೋ ರಾಜಕೀಯೇತರವೋ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಹೋಗಿ. ರಾಜಕೀಯದ್ದಾದಲ್ಲಿ ಅದರಲ್ಲಿ `ಸಮಯ’ ಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 10ಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಯಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ  ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 2ಕ್ಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ್ರೆ ನಿಮ್ಮ ಪುಣ್ಯ. “ಮಾನ್ಯ ———— ರು,  ಇನ್ನೇನು ಐದು ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಬರಲಿದ್ದಾರೆ.  ದಯಮಾಡಿ ಸಹಕರಿಸಿ” ಎಂಬ ಸಂಘಟಕರ ಕೂಗು ಪ್ರತಿ ಐದು ನಿಮಿಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಮೊಳಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.  ಹೀಗೆ 3 – 4 ತಾಸಾದ ನಂತರ, ಆ ರಾಜಕಾರಣಿ ಬಂದಾನು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ತನ್ನ `ಮೇಘ (!) ಸಂದೇಶ’ವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿರುತ್ತಾನೆ‍_ ಜನರ  `ಜ್ಞಾನವರ್ಧನೆ’ ಗೆಂದು.  ಅವನ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವನೋ ಮರಿಪುಡಾರಿ 1-2 ಘಂಟೆಗಳ ಆ `ಚಿಕ್ಕ ಸಂದೇಶ’ವನ್ನು  ಸಭೆಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ.  ಇನ್ನೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ರಾಜಕಾರಣಿಯ ಅಣತಿಯ ಮೇರೆಗೆ, ಸಮಾರಂಭ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿರುತ್ತದೆ.  ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯೋ ಅತಿಥಿ ಭಾಷಣವೋ ಸಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.  ಆಗ ಅವನ ಆಗಮನವಾಗುತ್ತದೆ. ತಕ್ಷಣ ಸಂಘಟನಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆ  ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವರಿಂದ ಯಾ ಅತಿಥಿಯಿಂದ, ಮೈಕ್ ಕಸಿದುಕೊಂಡು, ರಾಜಕಾರಣಿಯ ಉಧೋಕಾರ ಶುರು ಹಚ್ಚುತ್ತಾನೆ! ಅವಮಾನ ಎಂದೆಣಿಸಿದಿರೋ, ಕೆಟ್ಟಿರಿ. ಅವರ `ಅಭಿಮಾನ ಬಳಗ’ದ  ಧರ್ಮದೇಟಿಗೆ ತುತ್ತಾಗಬೇಕಾದೀತು, ಏನೂ ಅನ್ನಿಸಲಿಲ್ಲವೇ, ನೀವೂ ರಾಜಕಾರಣಿಯಾಗಲು ತಯಾರಿದ್ದೀರೆಂದೇ ಅರ್ಥ.

ಇನ್ನು ರಾಜಕೀಯೇತರ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿಯಾಗುವುದು ಸುಲಭ ಎಂದೆಣಿಸಿದರೋ, ತಪ್ಪು ಸ್ವಾಮಿ ತಪ್ಪು. ಇಲ್ಲಿಯೂ ನೀವು ನೋಡಬೇಕಾಗಿರುವುದು, ಸಭಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ನಂತರದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ  ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೇನು ಎಂಬುದನ್ನು. ಅತಿಥಿ ಭಾಷಣದ ನಂತರ, ಯಾವುದೋ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಾಯಕ ಯಾ, ನಟ ಯಾ, ರಾಕ್‍ಸ್ಟಾರ್‍ನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಿದ್ದಲ್ಲಿ, ನಿಮ್ಮ ಭಾಷಣಕ್ಕೆ 1- 2 ನಿಮಿಷಗಳು ದಕ್ಕುವುದೂ ಕಷ್ಟ. ಭಾಷಣಕ್ಕೆ ತಯಾರಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಹಿಂದಿನ ಸಾಲಿನಿಂದ ಬರತೊಡಗುತ್ತವೆ_ ಮಾತಿನ ಕೂರಂಬುಗಳು_ `ಸಾಕು ನಿಲ್ಲಸಲೇ ಮಗನ, ನಮಗೆ ಬೇಕಿರೋದು ಸ್ಟಾರ್‍ನ ಗಾನಾ, ನಿನ್ನ ಬಜಾನಾ ಅಲ್ಲ’ . ಇದು  ಬೇಕೇ?
ಭಾಷಣಕಾರ, ಸಭಿಕರಲ್ಲೂ ವರ್ಗೀಕರಣ ಉಂಟು. ಅಲ್ಲಿಯೂ  ನಾವು ಬಹಳ ಎಚ್ಚರ ವಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತೆ. ಕೆಲವು ಭಾಷಣಕಾರರಿಗೆ  ಮೈಕ್ ಸಿಕ್ಕರೆ ಬಿಡೋದೇ ಇಲ್ಲ.  ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಿಗೆ ಕುರ್ಚಿ ವ್ಯಾಮೋಹ ಇದ್ದಂತೆ ಇವರಿಗೆ ಮೈಕ್ ವ್ಯಾಮೋಹ. ಇಂಥವರೊಂದಿಗೆ `ಚೀಟಿ’  ವ್ಯವಹಾರ (ಭಾಷಣ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ಸಾಫ್ಟ್ ಆಗಿ ಹೇಳುವ ರೀತಿ) ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ, ಪಿಸಿಕಲ್ ಆಗಿ ಕಿತ್ಕೊಂಡಿರೋ, ದೈಹಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯವೆಂದು ಮರುದಿವಸ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ!
ಶತಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಸಿಕ್ಕ ಏಕೈಕ ಅವಕಾಶವೋ ಎಂಬಂತೆ ಮಾತನಾಡುವ‌ ಇವರ‌ ಭಾಷಣದ‌ ಒಂದೇ ಏಟಿಗೆ  ತತ್ತರಿಸಿದ ಸಭಿಕರು  ಜೀವಂತ ಉಳಿದಾರೆಯೇ ಅನ್ನುವುದೂ ಅವರಿಗೆ ಬೇಕಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಬಹಳಷ್ಟು  ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಈ ವರ್ಗದ ಪ್ರಮುಖ ಬಹು ಸಂಖ್ಯಾತರು, ಇವರಿಗೆ ಮಾತನಾಡಲು  ವಿಷಯವೇ ಬೇಡ. ಆದರೂ 1–2  ಘಂಟೆಗಳಷ್ಟು ಅದರ‌ ಬಗ್ಗೆ ಕೊರೆಯುತ್ತಾರೆ.  ಯಾವುದೇ ವಿಷಯವಿರಲಿ ಅದನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ತಂದು, ತಮ್ಮ ಕೆಟ್ಟ ಮುಖದ ಒಳ್ಳೆಯ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ !
ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಕೇಸುಗಳು ಉಲ್ಟಾ. ಇಲ್ಲಿ ಭಾಷಣಕಾರರ ಮೇಲೆ ಸಭಿಕರ ಸವಾರಿ. ಸಾಹಿತಿ, ವಿಜ್ಞಾನಿ, ಯಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಘಟನೆಯಾತ ತಮ್ಮ ದತ್ತ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಷಯ  ಜ್ಞಾನದ ವಾಙ್ಮಯವನ್ನು ತೋರುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಸಭಿಕರು  ಅದಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸುವುದಿರಲಿ, ದಿವ್ಯ ನಿರ್ಲಕ್ಷದಿಂದ, ತಮ್ಮಲ್ಲೇ ಪ್ರಸ್ತುತ ರಾಜಕೀಯದ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಉತ್ತಮ ವಾಗ್ಮಿಗೆ ಇದಕ್ಕಿಂತ‌ ಬೇರೆ ಅಪಮಾನ ಬೇಕೇ? ಕೆಲ ಕಿಡಿಗೇಡಿ ಸಭಿಕರು ಅಂಥವರ ಭಾಷಣಕ್ಕೆ ನಿರಂತರ ತಡೆಯೊಡ್ಡುವುದೂ ಉಂಟು. ಅದಕ್ಕೇ ಹಿಂದೆ ಒಬ್ಬ ಕವಿ ಅಲವತ್ತು ಕೊಂಡಿದ್ದು `ಅರಸಿಕೇಷು ಕವಿತ್ವ ನಿವೇದನಂ, ಶಿರಸಿ ಮಾ ಲಿಖ, ಮಾ ಲಿಖ!’ ಹಾಗಾಗಿ ನೀವು ಅತಿಥಿಗಳಾಗಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಮುಂಚೆ, ಏನೇನು ಎಚ್ಚರ ವಹಿಸಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಯಿತೇ?
ಇನ್ನು ಸಮಾರಂಭಗಳ ನಡಾವಳಿ. ರಣಾಂಗಣವೇನೋ ಎನ್ನುವಂತೆ, ಇಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ- ಸಾಹಿತ್ಯದ್ದ‌ಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಭಾಷೆಯ ಕೊಲೆಯೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.  ಎಂ.ಸಿ., ಅರ್ಥಾತ್, ನಿರೂಪಕ ಎಂಬುವವನ ಮೇಲೆ ಇಡೀ ಸಮಾರಂಭದ ಭಾರ!  ಅವನ ಭಾಷಾ ಸಂವಹನದ ಪರಿಮಿತಿ ಸಮಾರಂಭದ ಸುಸೂತ್ರತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.  ಸಾಕಷ್ಟು ಸರ್ತಿ, ಈ ನಿರೂಪಕರು, `ಅ’ ಕಾರ `ಹ’ ಕಾರ ಸಮೀಕರಣ, ಭಾಷಾ ಪ್ರಯೋಗ ಇತ್ಯಾದಿ ಎಲ್ಲ ಮಾದರಿಯ  ಅತ್ಯಾಚಾರ ಎಸಗಿ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಕೊಲೆಗೈಯುತ್ತಾರೆ.  ತಮ್ಮ ಹೆಸರಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ (Master of Ceremony) ಆಗುವುದುಂಟು, `Ceremony’ ಪದವನ್ನು ನಾವು `ತಿಥಿ’  ಅನ್ನುವುದಕ್ಕೂ ಬಳಸುವುದುಂಟು! ಹಾಗಾಗಿ ಆತ `ತಿಥಿಕರ್ತ’ -ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯದ್ದು ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯದ್ದು!  ಇಂಥವರಿಂದ ಹಾಸ್ಯದ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ಅಪಹಾಸ್ಯವಾಗುವುದೇ ಜಾಸ್ತಿ.
ಕೆಲ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಭಿಕರಿಗಿಂತ ಜಾಸ್ತಿ, `ಅತಿಥಿ’ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಭಾಷಣಕಾರರು ಇರುತ್ತಾರೆ. ಅದಕ್ಕೇ ಇರಬೇಕು, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಇವರುಗಳ `ಭಾರ’ ತಾಳಲಾರದೇ, ವೇದಿಕೆ ಕುಸಿಯುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಗಿ ಬಿಟ್ಟಿದೆ! (ಇದೇನು ಮಹಾ, ಬಿಡಿ ನಮ್ಮ ಘನ ಇಂಜಿನೀಯರ್‍ಗಳು ಕಟ್ಟಿದ ಸೇತುವೆಗಳೇ, ಕಟ್ಟಿ ಮುಗಿದ 1 – 2 ದಿನಗಳಲ್ಲೇ ಬೀಳುವಾಗ, ಈ ವೇದಿಕೆಗಳು ಬೀಳೋದ್ರಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವೇನಿದೆ?!) ಇಂಥ ಕಾಳಿಂಗ  ಸರ್ಪದುದ್ದನೆಯ ಪಟ್ಟಿಯ ಅತಿಥಿಗಳ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಗತ ಭಾಷಣವೇ ಸಮಾರಂಭದ 50% ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬಿಡುತ್ತೆ. ಕೆಲ ಛಲದಂಕ ಮಲ್ಲ ಭಾಷಣಕಾರರು, ವಿಷಯ ರಾಹಿತ್ಯವಿದ್ದರೂ, ಮೇಜು ಕುಟ್ಟಿ ಕುಟ್ಟಿ, ಮಲಗಿದ್ದ ಸಭಿಕರನ್ನೆಬ್ಬಿಸುತ್ತ ತಮ್ಮ ಓತಪ್ರೋತ ವಾಗ್ಝರಿಯಿಂದ, ತಮ್ಮ ಭಂಡ ವಿಚಾರಗಳ ಮಂಡನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.  ಅಂಥ ಒಂದೆರಡು  ಭಾಷಣಕಾರರಿದ್ದರಂತೂ  ಮುಗೀತು‍‍ ‍_ ಸಭೆಯ ಲಯವೇ ತಪ್ಪಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮೊಟಕಾಗುವುದೂ ಉಂಟು! ನಿರೂಪಕ ಬಲಶಾಲಿಯಿದ್ದಾಗ, ಭಾಷಣಕಾರರ ಮೈಕ್ ಕಸಿದು, ಉಳಿದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಸಮಯ `ಹೊಂದಿಸು’ವುದೂ ಉಂಟು.  ಒಟ್ಟಾರೆ, ಈ ಸಭೆ ಸಮಾರಂಭಗಳು ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯವನ್ನು ನೇಪಥ್ಯಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿ, ನಿರೂಪಕ ಹಾಗೂ ಭಾಷಣಕಾರರ ನಡುವಿನ ಪರೋಕ್ಷ ಬಲಪ್ರದರ್ಶನದ ಅಖಾಡಾಗಳಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಿವೆ.  ಟಿ.ವಿಯಲ್ಲಿನ ಕೆಲ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನಿಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಿಸಬಹುದು.  ಅಲ್ಲಿಯೂ ಸಂದರ್ಶಕ, ತನ್ನ ಜ್ಞಾನ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆಯೇ ಹೊರತಾಗಿ, ಸಂದರ್ಶಿತನ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶವನ್ನೇ ಕೊಡದೇ `ಸಂದರ್ಶನ’ಕ್ಕೆ ಅರ್ಥವೇ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ! ಇದಿ ನ್ಯಾಯಮಾ ಶ್ರೀ ರಾಮಚಂದ್ರ ?!
ಒಮ್ಮೆ ಸಮಾರಂಭವೊಂದರಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನೂ ಮುಖ್ಯ ಅತಿಥಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದರು.  ಸ್ವಾಗತ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಹೆಸರನ್ನೇ ತಪ್ಪು ತಪ್ಪಾಗಿ  ಹೇಳಿದರು.  ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ  ಹೇಳಿ, ಸ್ವಾಗತ ಭಾಷಣ ಕರ್ತನನ್ನು ತಿದ್ದಿದೆ.  ನನ್ನ ಪರಿಚಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನ qualification ಗೂ  ಗಂಡಾಂತರ ಬಂತು, ಸಾಯಲಿ, ನನ್ನ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೂ ಧಕ್ಕೆ ಬರಬೇಕೇ? ಬಂದ ಸಿಟ್ಟನ್ನೆಲ್ಲ ನುಂಗಿ, ನಮ್ರನಾಗಿ, ಸ್ವಾಗತ ಕರ್ತನೆಡೆ ತಿರುಗಿ ನುಡಿದೆ_ “ಅಯ್ಯಾ ತಪ್ಪು ತಪ್ಪಾಗಿ ಹೇಳಬೇಡ, ನಿಜವಾಗಿ ನನ್ನ —” ಅಷ್ಟನ್ನುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ, ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಆತ, ಅರ್ಜುನನಂತೆ, ಅರ್ಧದಲ್ಲಿಯೇ ತುಂಡರಿಸಿ “ಸ್ವಲ್ಪ ಸುಮ್ನಿರ್ತಿರಾ? ಜನ ಬಂದಿರೋದು ನಿಮ್ಮ ಮೂತಿ ನೋಡಲಿಕ್ಕಲ್ಲ. ನಂತರದ ಐಟಂ  ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಕಾಂಪಿಟಿಷನ್‍ಗೆ ತಿಳೀತಾ? ಏನೋ ಸಭೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೇ ಅಂತ ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ಕರೆದ್ರೆ —” ಅಂದ! ನನ್ನ ಅದೃಷ್ಟ ಚೆನ್ನಾಗಿತ್ತು, ಆತ ಬಯ್ಯುವಾಗ ಮೈಕ್ ಮುಚ್ಚಿದ್ದ. ಸಂಘಟಕರು, ಕಾರ್ಯವಾಸೀ ಕತ್ತೆ ಕಾಲು ಕಟ್ಟಿ, ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ಕರೆ ತಂದಿರ್ತಾರೆ, ನಿರೂಪಕರಿಗೇನು ಮುಲಾಜು ಹೇಳಿ?!
ಸಭಿಕರಿಗೇನು ಬೇಕು ಎನ್ನುವ ನಾಡಿಮಿಡಿತವನ್ನು ನಿರೂಪಕರು ಈಗ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರಿತಿದ್ದಾರೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಈಗ `ವಂದನಾರ್ಪಣೆ’ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, ಸಮಾರಂಭದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿರುವುದಿಲ್ಲ.  ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ  ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಯಾ ಭೋಜನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮುನ್ನವೇ ವಂದನಾರ್ಪಣೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ ವಂದನಾರ್ಪಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಭಿಕರು ಪೂರಾ ಖಾಲಿಯಾಗಿ, ಮಾಡುವಾತನಿಗೂ ಬೇಜಾರು, ಉಳಿದವರಿಗೂ ಬೋರು!
ಭಾಷಾ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವವರು, ಕ್ಲೀಷಾಲಂಕಾರಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ  ಬೇಕಿದ್ದಲ್ಲಿ ಸಮಾರಂಭವೊಂದಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ ಸಾಕು. ಅವರಿಗೆ ಸಾಕು ಬೇಕಿನಿಸುವಷ್ಟು ಸಿಕ್ಕಾವು. ಸ್ವಾಗತಕರ್ತ ಮುಖ್ಯ ಅತಿಥಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವಾಗ, ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಏನೆಲ್ಲಾ ಹೇಳಿ (ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ, ಆ ಪರಿಚಯ ತಮ್ಮದೋ ಅಥವಾ ಬೇರೆಯವರದ್ದೋ ಎಂದು ಗೊಂದಲ ಮೂಡಿಸಿ), “ಮಾನ್ಯರು ಎಷ್ಟೆ busy ಇದ್ದರೂ, ನಮ್ಮ ಕರೆಗೆ ಓಗೊಟ್ಟು, ತಮ್ಮೆಲ್ಲ ಕೆಲಸ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿ, ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿರುತ್ತಾರೆ” ಎಂದೇ ಹೇಳುವಾತ. ಅತಿಥಿಯಾಗಿ  ಬಂದಾತನಿಗೆ  ಕೆಲಸದ ಮೇಲೆ ನಿಷ್ಠೆ ಇಲ್ಲ ಅಂತ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾ ಇದು?  ಇನ್ನು ಪತ್ರಿಕಾ ವರದಿಗಳೂ ಇದಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವೇನಿಲ್ಲ.  ಕೆಲ ಪತ್ರಿಕಾ  ವರದಿಗಳು ಪತ್ರಿಕಾ  ಗೋಷ್ಠಿಗೆ ಮುನ್ನವೇ ತಯಾರಿರುತ್ತವೆಯೆನ್ನುವುದು ಸುಳ್ಳೇನಲ್ಲ.  `ಸಭೆಗೆ ಕಳೆ ಕಟ್ಟಿತ್ತು’ ‘ಎಂದು ಹೇಳಲು ಮರೆಯಲಿಲ್ಲ” “ಅವರು ತರಾಟೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು — ಇವರು ಎದಿರೇಟು ನೀಡಿದರು —- “ಅವರ ಸಾವಿನಿಂದ ತುಂಬಲಾರದ ನಷ್ಟ” ಇಂಥ  ಕ್ಲೀಷಾಲಂಕಾರ  ಇಲ್ಲದ ಪತ್ರಿಕಾ ವರದಿಯನ್ನೊಮ್ಮೆ ತೋರಿಸಿ ನೋಡೋಣ. ಇವೆಲ್ಲ `ಪತ್ರಿಕಾ ಭಾಷೆ’ ಆಗಿ ಬಿಟ್ಟಿದೆ.  ಹಾಗಾಗಿಯೇ, ಒಮ್ಮೆ ನಾನು ಅತಿಥಿಯಾಗಿದ್ದ ಸಭೆಯ ಪತ್ರಿಕಾ ವರದಿ ನನಗೇ ಹೊಸತು ಆಗಿತ್ತು!   ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದೆಲ್ಲ  ಬಿಟ್ಟು, ತಾನು ಹೇಳಬೇಕಾಗಿದ್ದನ್ನವೆಲ್ಲ ನನ್ನ ಬಾಯಿಂದ ಉದುರಿಸಿದ್ದ,  ಆ ವರದಿಗಾರ ಮಹಾಶಯ! ನಾನು ತಾನೇ ಏನು ಮಾಡಿಯೇನು?
ನೋಡಿ, ದಾರ ಪೋಣಿಸಿದ ಮಣಿಗಳಂತಿರದೇ, ಚೆಲ್ಲಾಪಿಲ್ಲಿಯಾದ ಮಣಿಗಳಂತೆ ಸಂಘಟಕ,  ನಿರೂಪಕ, ಅತಿಥಿ ಹಾಗೂ ಸಭಿಕರು ಒಬ್ಬೊರಿಗೊಬ್ಬರು unconnect ಆಗಿರುವುದರ ಪರಿಣಾಮವೇ ಈ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಸಭೆ-ಸಮಾರಂಭಗಳು

padithara avyavasthe

`ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ ಕಾಯ್ದೆ’ ಹಾಗೂ `ಕೇಜಿಗೊಂದು ರೂ. ನಂತೆ 30 ಕೆ.ಜಿ. ಅಕ್ಕಿಯ ಅನ್ನ ಭಾಗ್ಯ’ ಮುಂತಾದ ಯೋಜನೆಗಳ ಆರ್ಭಟಕ್ಕೆ  ಬಡವರು ಕಂ ಮತದಾರರು ದಿಗ್ಭ್ರ‌ಮೆಗೊಂಡು ತಾವು ಕೇಳುತ್ತಿರುವುದು ನಿಜವೇ ಎಂದು ಚಿವುಟಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇತ್ತ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರಿಗಳು ಈ ಯೋಜನೆಗಳಿಂದ  ತಮ್ಮ `ಉನ್ನತಿ’ ಗೆ ಮಾರ್ಗೋಪಾಯಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವುದರಲ್ಲಿ  ನಿರತರಾಗಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತೊಂದು ವರ್ಗವಾದ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಲಪಂಥೀಯರು ಯೋಜನೆಯ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿಯೂ, ವಾಮಪಂಥೀಯರು ಯೋಜನೆಯ ಪರವಾಗಿಯೂ  ತಂತಮ್ಮ ದಾಳಗಳನ್ನು ಉರುಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.  ಹಾಗಾಗಿಯೇ, ಯಾವ `ಇಸಂ’ಗೂ ಒಳಗಾಗದ  ಅಲಿಪ್ತ ಇಸಮುಗಳಾಗಿ ಯೋಚನೆ ಮಾಡಿದಲ್ಲಿ, ನನಗನಿಸಿದ್ದೆಂದರೆ, ಈ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವ  ಮುನ್ನವೇ, ನಾವು ನಮ್ಮ ಪಡಿತರ  ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಕಾಯಕಲ್ಪ ಅತ್ಯಂತ ಜರೂರಿನದು, ಇಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಮುಲೋದ್ಧೇಶವೇ ತಲೆ ಕೆಳಗು. ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ  ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ತಂದಲ್ಲಿ ರಾಮರಾಜ್ಯ ಖಾತ್ರಿ  ಎಂದೇನೂ ಅಲ್ಲ, ಆದರೆ, ರಾಮರಾಜ್ಯ ದತ್ತ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ದಿಟ್ಟ ಹೆಜ್ಜೆ ಆಗಬಹುದೆಂಬ ಸದಾಶಯ.
ಸದ್ಯದ ಪಡಿತರದ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಗುರ್ತಿಸಬಹುದು.

  1.  ಫಲಾನುಭವಿಗಳ ಆಯ್ಕೆ
  2.  ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
  3.  ಪೂರೈಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ನಮ್ಮ ಪಡಿತರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಇಂಚಿಂಚೂ  ಸ್ವಾರ್ಥ, ದುರ್ಬಳಕೆ ಹಾಗೂ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಇದಕ್ಕೆ ಕಾಯಕಲ್ಪ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಯಾವುದೇ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೂ  ಸವಾಲೇ ಸರಿ – ಆದರೆ  ಅಸಾಧ್ಯವಾದದ್ದಲ್ಲ – ಮನಸ್ಸುಪಟ್ಟಲ್ಲಿ ಯಾ ರಾಜಕೀಯ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿ ತೋರಿದಲ್ಲಿ.
ಈ ಯೋಜನೆಗಳು  ಅರ್ಹರನ್ನಷ್ಟೇ ತಲುಪಿ, ಸಫಲವಾಗುವಲ್ಲಿ  ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆಯ ಕೆಲಸವೆಂದರೆ, ಅರ್ಹ ಫಲಾನುಭವಿಗಳ ಆಯ್ಕೆ .  ಈ ಆಯ್ಕೆ ಸರಳ ಮಾನದಂಡಗಳಿಂದ ಆಗಿ, ಸಮಿತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಆದಲ್ಲಿ, ಈ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ  ಅನರ್ಹರು ನುಸುಳುವಿಕೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆ ತುಂಬಾ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಸರಳ ಮಾನದಂಡಗಳಿಂದ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ನಾವು ಫಲಾನುಭವಿಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಗವಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು.

  1. ಸೂರಿಲ್ಲದ ಕಡುಬಡವರು (ಇವರಿಗೆ 90% ಸಬ್ಸಿಡಿ)
  2.  ಸಣ್ಣ ಬಾಡಿಗೆ  ಮನೆಯವರು (ಇವರಿಗೆ 70% ಸಬ್ಸಿಡಿ)
  3.  ಸಣ್ಣ ಸ್ವಂತ ಮನೆಯುಳ್ಳವರು  (ಇವರಿಗೆ 40% ಸಬ್ಸಿಡಿ) ಹಾಗೂ
  4.  ಮಿಕ್ಕೆಲ್ಲರು (ಇವರಿಗೆ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಇಲ್ಲ)

ಈ ಸರಳ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗನ್ವಯವಾಗುವಂತೆ, ಫಲಾನುಭವಿಗಳನ್ನು ಗುರ್ತಿಸಿ, ವರ್ಗೀಕರಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಒಂದು ಸಮಿತಿ ಮಾಡಬೇಕು.  ಹಾಲೀ ಶಾಸಕರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿನ ಈ ಸಮಿತಿಗೆ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ, ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ 2ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ, ತಾಲ್ಲೂಕು ಆಫೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು,  NGO ಅಥವಾ ಸಮಾಜಸೇವಾ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಹಾಗೂ ಆಯಾ ವಾರ್ಡ್‍ಗಳಲ್ಲಿನ ಕೆಲ ಜನಗಳು ಇರಬೇಕು. ಆಗ ಆಯಾ ವಾರ್ಡ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಫಲಾನುಭವಿಗಳ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಜನ ಪಕ್ಷಪಾತ ತಲೆದೋರದೇ, ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.  ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುಮತವೇ ಮುಖ್ಯವಾದಲ್ಲಿ, ಜಗಳಗಳಿಗೆ ಆಸ್ಪದವಿರದು. ಅನರ್ಹರು  ಫಲಾನುಭವಿಗಳಾಗಲು  ಅಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ಫಲಾನುಭವಿಗಳ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ದಿನಾಂಕ ಹಾಗೂ ಸಮಯವನ್ನು ಮುಂಚೆಯೇ  ಆಯಾಯಾ ವಾರ್ಡ್‍ಗಳಲ್ಲಿ  ನಿಗದಿಪಡಿಸಬೇಕು.  ಇದು ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಬಹುದಾದ ದೂರುಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.  ಶಾಸಕರು, ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ  NGO ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ತಿಂಗಳೊಂದರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಾದ್ಯಂತ  ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಬಹುದು.  ಇದರಿಂದ ಈ ಎಲ್ಲರಿಗೂ  ಕ್ಷೇತ್ರದ ಎಲ್ಲ ಜನರ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳ ಅರಿವೂ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಂತೆಯೇ  ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ `ಕ್ಷೇತ್ರದರ್ಶನ’ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡು ಹೊಸಬರ ಸೇರ್ಪಡೆ ಯಾ ತೆಗೆದು ಹಾಕುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪೂರ್ತಿಗೊಳಿಸಬಹುದು.

ಸರಿಯಾದ ಫಲಾನುಭವಿಗಳ ಆಯ್ಕೆಯ  ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ, ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆಯಂಥ ಯೋಜನೆಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಯಾವುದೇ ಸರ್ಕಾರದ ಬಡವರ ಪರವಾದ ಯೋಜನೆಗಳೂ ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಹರಿಗಷ್ಚೇ ತಲುಪುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.  ಆಗಷ್ಟೇ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ `ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನಾ’ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.

ಇನ್ನು ಪಡಿತರ ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಒಂದು ವಾರ್ಡಿಗೆ ಒಂದು ನ್ಯಾಯಬೆಲೆ ಅಂಗಡಿಯಿದ್ದಾಗ, ನಿಗದಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು  ಆತ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಮೂರು ಯಾ ನಾಲ್ಕು ದಿನ ಅಂಗಡಿ ತೆರೆದರೂ ಸಾಕು, ಆ ವಾರ್ಡಿನ ಎಲ್ಲ ಫಲಾನುಭವಿಗಳು ತಂತಮ್ಮ ಪಡಿತರ  ಪಡೆಯಲು. ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ  ಅಂಗಡಿಯಾತ ಪಡಿತರವನ್ನು NGO ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿತರಿಸತಕ್ಕದ್ದು.  ಇದರಿಂದ ಪಡಿತರದ ಕಲಬೆರಕೆ, ತೂಕದಲ್ಲಿ ಮೋಸ ಅಥವಾ ಬೇನಾಮಿಯಾಗಿ ಪಡಿತರ‌ ಪಡೆಯುವಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲದಂತಾಗುತ್ತದೆ.  ಈ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ  ಪಡಿತರ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಅನರ್ಹರ ಪಾಲಾಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.  ಇದರಿಂದ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಲಾಭವಾಗಲಿದೆ.

ಇನ್ನು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರಿಗಳ  ಕೂಟ‌ ನ್ಯಾಯಬೆಲೆ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು `ಕಮಿಷನ್ ಸಾಲದೆಂಬ’ ಕಾರಣ ಕೊಟ್ಟು ನಡೆಸದಾದರೆ, ಅವುಗಳನ್ನು  NGO ಗಳಿಗೆ ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆ ನೀಡುವುದೇ ಅಂಥವರಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಪಾಠ ಕಲಿಸಲು ಕ್ರಮ.

ಮೂರನೆಯದಾಗಿ  ಪಡಿತರ ಪೂರೈಕೆ ಲಾಬಿ. ಬರುವ ಪಡಿತರದಲ್ಲೊಂದಿಷ್ಟು ಕಲಬೆರಕೆಯಾಗಿ ಜನರನ್ನು ಸೇರಿದರೆ, ರಾಮ-ಕೃಷ್ಣರ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದ 75 ಪ್ರತಿಶತ ಕಾಳ ಸಂತೆಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತಿರುವುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ  ತಿಳಿದ ನಗ್ನಸತ್ಯವಾಗಿದೆ.  ಇದಕ್ಕೆ ಸರ್ಕಾರೀ ನೌಕರರ ಭ್ರ‌ಷ್ಟತೆ ಒಂದು ಕಾರಣವಾದರೆ, ಇಂಥವನ್ನು ತಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಾದ ಸರ್ಕಾರೀ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿನ ಅತೀವ ಕೊರತೆಯು ಇನ್ನೊಂದು ಕಾರಣ. ಹೀಗೆ ಪಡಿತರ ಕಾಳಸಂತೆಗೆ ಹೋಗಿ ಸರ್ಕಾರೀ ಹಣ ಪೋಲಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರ ಅಗತ್ಯವಾದ ಅಧಿಕಾರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ನೇಮಕಾತಿ ಮಾಡಿದಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಸಂಬಳ ಸವಲತ್ತುಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾಡುವ ಖರ್ಚಿಗಿಂತ, ಈ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಕರ್ತವ್ಯದಿಂದ `ನಷ್ಟವಾಗದಿರುವಿಕೆ’ಯ ಬಾಬ್ತೇ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.  ಸಾವಿರಾರು ಕೋಟಿ ನಷ್ಟವಾಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದೂ ಸರ್ಕಾರದ ಲಾಭವೇ ಅಲ್ಲವೇ? NGO ಗಳ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಪಡಿತರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುವಾಗ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ತಳಮುಟ್ಟುವುದರಲ್ಲಿ, ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ,  NGO ಗಳೂ ಭ್ರಷ್ಟರಾದರೆ . . . ? ಅನ್ನುವ ಸಿನಿಕರಿಗೆ ನನ್ನ ಬಳಿ ಉತ್ತರವಿಲ್ಲ, ನಾನಂತೂ ಆಶಾವಾದಿ, ಪ್ರಯತ್ನವಷ್ಟೇ ನಮ್ಮದು, ಉಳಿದದ್ದು ಮೇಲಿನಾತನದು !

ಇನ್ನು ಈ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ `ಉಳ್ಳವರ’ ವಿರೋಧ ಇಂತಿನಂತಿವೆ.

  1.  ಇವು ನಮ್ಮ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಮಾರಕವಾಗುತ್ತಿವೆ.
  2.  ಇವು ಜನರನ್ನು ಸೋಮಾರಿಗಳನ್ನಾಗಿಸುತ್ತವೆ.

ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿಯೂ ಚಿಂತಿಸಿ  ಯೋಜನೆಗೆ ತಕ್ಕ ಮಾರ್ಪಾಟು ಮಾಡಬೇಕೇ ವಿನಾ,  ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಮೂರ್ಖತನವಾದೀತು, ಹೌದು, ಅಕ್ಕಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೆಲವೆಡೆ ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರಧಾನ್ಯ. ಉಳಿದೆಡೆ ರಾಗಿ, ಗೋಧಿ, ಜೋಳಗಳೂ ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರಧಾನ್ಯ. ತಲೆಗೆಲ್ಲಾ ಒಂದೇ ಮಂತ್ರ ಎಂಬಂತೆ, ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಅಕ್ಕಿಯನ್ನಷ್ಟೇ ಪಡಿತರವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸದೇ, ಆಯಾಯಾ ಪ್ರಾಂತದ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಪಡಿತರವೆಂದೆಣಿಸುವುದು ಬುದ್ಧಿವಂತರ ಲಕ್ಷಣವಾಗುತ್ತದೆ.  ಈ ತತ್ವ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೂ ಆರಾಮ (ನಾವೆಲ್ಲ ನೋಡುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ನಂ ಸಿದ್ರಾಮಣ್ಣ ಅನ್ನಭಾಗ್ಯಕ್ಕೆ ಅಕ್ಕಿ ಹೊಂದಿಸಲು ಎಷ್ಟು ಪರಿಪಾಟಲು ಪಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ). ಆಯಾಯಾ ಪ್ರಾಂತದ ಜನರಿಗೂ  ಆರಾಮ, ಕಡಿಮೆ ದರದಲ್ಲಿ ದೊರಕುತ್ತದೆಯೆಂಬ ಒಂದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಹಾರ ಕ್ರಮವನ್ನೇ ಬದಲಿಸಬೇಕೇ?

ಅಕ್ಕಿಯನ್ನಷ್ಟೆ ಕೊಡುವುದರಿಂದ ಎರಡೆರಡು ಹಾನಿಗಳು ಒಂದು, ಬೇಡಿಕೆ ವಿಪರೀತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ವಿಪರೀತ ಖರ್ಚಿನ ಬಾಬ್ತು, ರೈತರೆಲ್ಲರೂ ಆಯಾಯಾ ಪ್ರಾಂತದ  ಪರಿಸರದ ವಿರುದ್ಧ ಅಕ್ಕಿಯನ್ನಷ್ಟೇ ಬೆಳೆಯಲು ಮೊದಲು ಮಾಡಿದಲ್ಲಿ  ಪರಿಸರದ ಅಸಮತೋಲನಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ದೀರ್ಘ ಕಾಲೀನ ಪರಿಣಾಮ ಅನೂಹ್ಯ ಹಾಗಾಗಿ, ಆಯಾಯಾ  ಪ್ರಾಂತದ  ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಪಡಿತರವೆಂದು ವಿತರಿಸಿದಲ್ಲಿ, ಯಾವ ವಿಪರೀತಕ್ಕೂ ಹೋಗದೇ ಜನಗಳಿಗೆ  ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ.

ಎರಡನೆಯ ಆರೋಪ ಜನಗಳನ್ನು ಸೋಮಾರಿಗಳನ್ನಾಗಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ. ಜನ ಈಗ 30 ರೂಗೆ  30 ಕೆಜಿ ಅಕ್ಕಿ ಕೊಂಡು, ತಮ್ಮ ದುಡಿತವನ್ನೆಲ್ಲ ಮದ್ಯದಂಗಡಿಗೆ  ಸುರಿಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆನ್ನುವುದು, ಇದು ಸಾರಾಸಗಟಾಗಿ ಸತ್ಯ ಎನ್ನಲಾಗದಿದ್ದರೂ ಬಹುಶಃ ಸತ್ಯವೆನ್ನುವುದನ್ನು  ಯಾರಾದರೂ  ಒಪ್ಪುವರೇ. ಹಾಗಾಗಿ ಒಂದು ಬಡ ಕುಟುಂಬ ದಿನಕ್ಕೆ ರೂ. 150ರಂತೆ  ದುಡಿಯುತ್ತದೆಂದೆಣಿಸಿದರೂ  (ಈಗ ಕೃಷಿ ಕೂಲಿಕಾರರು ರೂ. 200-250 ಕೊಟ್ಟರೂ ಬರಲಾರದು ಅನ್ನುವ ಮಾತಿದೆ) ವರ್ಷದ 50% ಕೆಲಸ ಸಿಕ್ಕೀತೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರೂ ಅದರ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯ ರೂ. 150 x 200= ರೂ. 30,000/- ಯಾ ತಿಂಗಳಿನ ಆದಾಯ ರೂ. 2500/- ಆಗುತ್ತದೆ. ಇದರರ್ಧದಷ್ಟನ್ನಾದರೂ ಅವರ `ಪಡಿತರ’ ಖರೀದಿಗೆ ವಿನಿಯೋಗಿಸುವಂತೆ, ಪಡಿತರದ ದರವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು. ಸುಖಾ ಸುಮ್ಮನೆ ರೂ. 1 ಕ್ಕೊಂದು ಕೇಜಿಯಂತಲ್ಲ, ಆವಾಗ, ಅವರು ದುಡಿಯದೇ  ಪಡಿತರ ಪಡೆಯಲು ಅಶಕ್ತರಾಗುತ್ತರೆ.  ಹಾಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರ ಅವರನ್ನು ಸೋಮಾರಿಗಳನ್ನಾಗಿಸುತ್ತಿರುವ ಆರೋಪದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದರಲ್ಲಿಯೂ ಸಮಾಜ ಸೇವೆ (ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ) ಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಪಾತ್ರ ಬಹು ದೊಡ್ಡದಿರುತ್ತದೆ.  ಕೂಲಿ ನಾಲಿ ಮಾಡುವ ಅಸಂಘಟಿತ  ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೆಗಲಾಗಿ ನಿಂತು, ಕೆಲಸವಿಲ್ಲದೇ ಒದ್ದಾಡದಂತೆ ಕೃಷಿ ವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಅಗಾಧ ಶ್ರಮಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಪೂರೈಕೆಯಾಗಿಸುವತ್ತ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರೆ, ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರವೂ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.  ಈ ದುರ್ಬಲ ವರ್ಗದವರಿಗೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಕೆಲಸ, ಹಣ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ, ಆ ಹಣವನ್ನವರು ಮದ್ಯದಂಗಡಿಗೆ  ಹಾಕಿ `ಮನೆಹಾಳು’ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡದಂತೆ  ಮನವೊಲಿಸುವುದೂ NGO ಗಳ ಕಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ.

ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ನೀವೇ ನೋಡಿದಂತೆ ಈ ಎಲ್ಲ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಭ್ರಷ್ಟತೆಯ  ನಿವಾರಣೆಗೆ, ಸಮಾಜ ಸೇವಾಸಕ್ತರ ಅತ್ಯಂತ ಜರೂರಿದೆ.  ಇನ್ನೊಂದು  ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಕೈಲಿ ಮದ್ದಿಲ್ಲ – ನಮ್ಮ ನಿಮ್ಮ ಕೈಲಿದೆ – ಅಂದರೆ, ಸಮಾಜದ ಕೈಲಿ ಇದೆ, ಅದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿಲ್ಲ ನಾವು ಅಷ್ಟೇ.

ಹೀಗೆ, ಮೊದಲು ಪಡಿತರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸರಿ ದಾರಿಗೆ ತಂದು, ನಂತರ ಈ ಅನ್ನ ಭಾಗ್ಯ  ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆಯಂಥ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ತಂದಲ್ಲಿ, ಅವು ಬಡವರ ಪಾಲಿನ ಅಮೃತವಾಗುವುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ ಇಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ, ಹೆಗ್ಗಣಗಳ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಧಾನ್ಯವನ್ನು ದಾಸ್ತಾನಿಟ್ಟಾಂತಾಗುತ್ತದೆ, ಯಾ ಮನೆ ರೀಪೇರಿ ಮಾಡದೇ ಸುಣ್ಣ ಬಣ್ಣ ಬಳಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ.  ಅದರ ಮೂಲೋದ್ದೇಶ ಮಣ್ಣು ಪಾಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಬೇಕಿರೋದೂ ಅದೇನಾ ?! ನಂಗಂತೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ!

suddivahinigalu

`ಸರ್ವೇ ಗುಣಾಃ ಕಾಂಚನಮಾಶ್ರಯಂತಿ’  `ದುಡ್ಡೇ ದುಡ್ಡಪ್ಪ’ ಮತ್ತಿತರ ಲೋಕೋಕ್ತಿಗನುಗುಣವಾಗಿ, ಯಾವುದೇ ಉದ್ಯಮ, ಲಾಭವನ್ನಷ್ಟೇ ಗುರಿಯಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.  ಸಾಮಾಜಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಚಿಂತನೆಯನ್ನೂ ಅವು  ಹೊಂದವು.  ಬಹು ಲಾಭ ತಂದುಕೊಡುವ ಉದ್ಯಮಗಳೆಂದರೆ, ಶಿಕ್ಷಣ ಉದ್ಯಮ,  ಆರೋಗ್ಯ ಉದ್ಯಮ ಹಾಗೂ ರಾಜಕಾರಣದುದ್ಯಮ ! ಈ ಸಾಲಿಗೆ ಇತ್ತೀಚಿನ  ಸೇರ್ಪಡೆ – ಮಾಧ್ಯಮೋದ್ಯಮ! ಅದರಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ದೃಶ್ಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮರೆತು `ದುಡ್ಡು’ ಮಾಡುವ ಕಾಯಕದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಶೋಚನೀಯ.  ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ತಾ ಮೇಲು ತಾ ಮೇಲು ಎನ್ನುವಂತೆ  ನಮ್ಮ ಸುದ್ಧಿ ವಾಹಿನಿಗಳ ಮೇಲಾಟ. ಅವುಗಳ ಲಾಭ-ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಂದ. ಜಾಹೀರಾತುದಾರರೋ ವಾಹಿನಿಯ TRP ಅನ್ನುವ ರಾಂಕಿಂಗ್  ಮೇಲೆ ಹಣ ಹೂಡುವ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು. ಹಾಗಾಗಿಯೇ  TRP ಮೇಲೇ ಎಲ್ಲ ಸುದ್ಧಿವಾಹಿನಿಗಳ ಕಣ್ಣು. ಈ TRP ಗಾಗಿ ಏನು ಮಾಡಲೂ ಹೇಸದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸ್ವತಃ ತಂದುಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ, ಈ ಸುದ್ಧಿ ವಾಹಿನಿಗಳ ಮೇಲಾಟ ನಮಗೆ ಹೇಸಿಗೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆಯೇ, ಶಿವಾಯಿ ಖುಷಿಯನ್ನಲ್ಲ.
ಇತ್ತೀಚೆಗಂತೂ ನಾನು ಯಾವುದೇ ಸುದ್ಧಿಯನ್ನು ಬರೀ ಮಾಹಿತಿಯುಕ್ತ, ಉಪಯುಕ್ತ ಸುದ್ಧಿಯಾಗಿ ಕೇಳಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಸುದ್ದಿ ವಾಹಿನಿಗಳು ಅದಕ್ಕೆ ಅನಗತ್ಯ ಮಸಾಲಾಗಳನ್ನು ಬೆರೆಸಿ, `ರೋಚಕ’ ವನ್ನಾಗಿಸಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.  “ಕಳ್ಳನಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಧರ್ಮದೇಟು” ಅನ್ನುವ live ಸುದ್ಧಿಯನ್ನು  ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವಾಗ, ಅಲ್ಲಿನ ಜನಗಳೂ ಹುಚ್ಚೆದ್ದು ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಾಗಿ ಒಂದಿಷ್ಟು ತದಕುತ್ತಾರೆ, ತಮಗೆ ವಿಚಾರವೇನೂ ತಿಳಿಯದಿದ್ದರೂ ಸಹ ! ಇವೆಲ್ಲಾ ಯಾತಕ್ಕಾಗಿ? ತುಂಡು  TRP ಗಾಗಿ!
ಮೊನ್ನೆ ಕನ್ನಡ ಸುದ್ದಿವಾಹಿನಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವಾಹಿನಿಯ ಪ್ರಚಾರ  – `ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಕಳ್ಳ ಬಾಬಾ ಯಾ ಗುರುಗಳಿದ್ದಾರೆಯೇ? ನಮ್ಮನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ. ನಾವು ಅವರಿಗೆ ತಕ್ಕ ಪಾಠ ಕಲಿಸುತ್ತೇವೆ. ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಮೊಬೈಲ್ ನಂ. ————-” ಇದಾದ ಮರುಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ, ಅದೇ ವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ `ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ’ ವೆಂಬ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಭವಿಷ್ಯದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪ್ರಸಾರ! ಇಂಥ `ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ’ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೂ, ಕಳ್ಳ ಬಾಬಾಗಳಿಗೂ,  ನಿತ್ಯಾನಂದನಂಥವರಿಗೂ  ಏನಾದರೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವುಂಟೇ? ಖಂಡಿತಾ ಇಲ್ಲ, ಇದು ವಾಹಿನಿಯವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ವೇ? ಖಂಡಿತಾ ತಿಳಿದಿರ್ತದೆ. ಆದರೂ  ಈ ಆಷಾಢಭೂತಿತನ ಯಾಕೆ ಗೊತ್ತೇ? ತುಂಡು TRP ಗಾಗಿ ಸ್ವಾಮಿ, ತುಂಡು TRP ಗಾಗಿ !
ಇನ್ನು  ಅಪರಾಧ ಜಗತ್ತಿನ  ಅನಾವರಣ. ವಾಹಿನಿಗಳ ಅಪರಾಧ ಸಂಬಂಧೀ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಂತೂ ಭಾವೀ ರೌಡಿ ಯಾ  ಪಾತಕರಿಗೆ “ದೂರ ಶಿಕ್ಷಣ” ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಂತಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ವಾಹಿನಿಯವರೇ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪುಗಾರರೂ ಆಗಿ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಪೋಲಿಸರ ತನಿಖೆ ಎಲ್ಲಾ ಬದಿಗೊತ್ತಿ ತಮ್ಮ ಮೂಗಿನ ನೇರಕ್ಕೇ ಪರಾಮರ್ಶಿಸಿ, ಅಮಾಯಕರ `ಅತ್ಯಾಚಾರ’ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.  ಊಹೆಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಥವಾದ ಕಥೆಯ ಉಡಿಗೆ ತೊಡಿಸಿ ಜನರಿಂದ ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವ ನಿರ್ಧಾರಿತ ವ್ಯಾಖ್ಯೆಗನುಗುಣವಾಗಿ ಉತ್ತರ `ಬರಿಸಿ’, ಅದಾಗದಿದ್ದಾಗ `ಸಂಕಲನ’ (editing) ಆಯುಧದಲ್ಲಿ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೆತ್ತಿ, ಮುಂದಿಟ್ಟಾಗ, ಆರೋಪಿಯೂ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಬೆರಗಾಗಿ  `ಹೀಗೂ ಉಂಟೆ’ ಎಂದಾನು ! (ಅದರ ಮುಂದಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿ `ಹೀಗೂ ಉಂಟೇ’ ಅನ್ನುವುದು ಪ್ರಸಾರವಾದಲ್ಲಿ ಅದು ಕಾಕತಾಳೀಯ ಮಾತ್ರ !)  ಇವೆಲ್ಲಾ ಯಾಕಂತೀರಾ ? ತುಂಡು TRP ಗಾಗಿ !
ಹೊಸ ಹೊಸ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಜಾಸ್ತಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವ ಧಾವಂತದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ವಾಹಿನಿಯವರು ಸುದ್ದಿಯ `ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ’ರಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರಾ ಎಂಬ ಅನುಮಾನ ನನಗೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬರತೊಡಗಿದೆ.  ಈ ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಅಂಬರೀಷ್ ಅಭಿನಯದ ನ್ಯೂ ಡೆಲ್ಲಿ  ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೀಗಾಗಿತ್ತು. ಅದರದು ರೀಲ್ ಆಗಿತ್ತು. ಇದು ರಿಯಲ್ ಆಗಿದೆಯಲ್ಲಾ ಏನೆನ್ನೋಣ? ಎಲ್ಲಾ ತುಂಡು TRP ಗಾಗಿ!
ಈ ಹಿಂದೆ ಸುದ್ದಿ ಅನ್ನುವುದು ಸತ್ಯ ಎನ್ನುವುದರ ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ಪದವಾಗಿತ್ತು. ಹೌದು, ನೀವು ಸರಿಯಾಗಿಯೇ ಓದಿದ್ದೀರಿ – ಆಗಿತ್ತು ಎಂದಲೇ ಬರೆದಿದ್ದೇನೆ.  ಏಕೆಂದರೆ, ಇಂದಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸತ್ಯ ಯಾ ಸುದ್ದಿ ಸಮಯಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗುವ ಛಾತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ! ಸುದ್ದಿವಾಹಿನಿಗಳು ಸತ್ಯ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಕೈ ಬಿಟ್ಟು, `ಆರು ರೊಟ್ಟಿ ಕೊಟ್ರೆ ಅತ್ತೆ ಕಡೆ, ಮೂರು ರೊಟ್ಟಿ ಕೊಟ್ರೆ  ಮಾವನ ಕಡೆ’ ವಿಧಾನವನ್ನನುಸರಿಸ ತೊಡಗಿರುವುದರಿಂದ, ಯಾವ ವಾಹಿನಿಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ನಂಬಬಹುದೋ  ಯಾವುದನ್ನು ಬಿಡಬೇಕೋ ತಿಳಿಯದೇ ನೋಡುಗ ಮಹಾಶಯ  ತಲೆ ತಲೆ ಚಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. `editing’  ಅನ್ನುವ ಆಯುಧವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಈಗ ವಾಹಿನಿಗಳು ಎಂಥ ಸುದ್ದಿಯನ್ನಾದರೂ ತಮ್ಮ ಮೂಗಿನ ನೇರಕ್ಕೆ ತಿರುಚಬಲ್ಲವಾಗಿದೆ! `ನನ್ನ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ತಿರುಚಲಾಗಿದೆ’ ಎನ್ನುವ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ಖಾಯಂ ಹೇಳಿಕೆಯ  copy rights ನ್ನು ನಮ್ಮ ಸುದ್ದಿವಾಹಿನಿಗಳು ಸಾರಾಸಗಟಾಗಿ ಕದ್ದು ಬಿಟ್ಟಿವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿಯೇ ಎಷ್ಟೋ ಮಂದಿ, ಭಯೋತ್ಪಾದಕರಿಗೆ ಹೆದರದಿದ್ದರೂ, ಈ `ಸುದ್ದಿಯುತ್ಪಾದಕ’ ರಿಗೆ ಹೆದರುವುದುಂಟು ! ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಸರ್ಕಸ್ ಏತಕ್ಕಾಗಿ ಅಂತೀರಿ? ತುಂಡು TRP ಗಾಗಿ ಸ್ವಾಮಿ, ತುಂಡು TRP ಗಾಗಿ !
ಸುದ್ದಿವಾಹಿನಿಗಳ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಜೀವಾಳ – ಈ breaking news ! ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಮುಂಚೆ ಪ್ರಕಟಿಸಬೇಕೆಂಬ  ಹಪಾಹಪಿಯಲ್ಲಿ, ಸುದ್ದಿಯ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ಒರೆಗೆ ಹಚ್ಚದೇ ಪ್ರಸಾರಿಸುತ್ತವೆ.  ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಹಿಂದಿನ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ, ಪಾಕ್‍ನ  ಹೀರಾ ರಬ್ಬಾನಿ ಹಾಗೂ ಬಿಲಾಲ್  ನಡುವಿನ ಪ್ರೇಮ ಪ್ರಸಂಗದ ಸುದ್ದಿ. ಈ ಸುದ್ದಿಯಂತೂ ಎಲ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲೂ ತುಂಬಾ ಮಹತ್ವದ್ದೆನ್ನುವ ಸ್ಥಾನವನ್ನಲಂಕರಿಸಿತು, ಪ್ರೇಮಕ್ಕಾಗಿ ಹೀರಾ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬವನ್ನೂ, ಬಿಲಾಲ್ ತನ್ನಪ್ಪನನ್ನೂ ತೊರೆದು ಪರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗಲಿದ್ದಾರೆ ಅನ್ನುವವರೆಗೂ ಸುದ್ದಿ ಬಂತು! ಆದರೆ ಅಂಥದ್ದೇನೂ ಇಲ್ಲದೇ ಈ ವಾರ್ತಾಲಾಪ ಠುಸ್ ಎಂದಿತು! ಇದಕ್ಕೆ `ಸುದ್ದೀಕರಣ’ ಅನ್ನುವುದು. ಈ `ಸುದ್ದೀಕರಣ’ದ  ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಆಗಬೇಕಿದೆ. (ಆದರೆ `ಶುದ್ದೀಕರಣ’ಕ್ಕೆ `ಸುದ್ದೀಕರಣ’ ಅಂತ ಅನ್ನುವವರೇನೂ ಕಡಿಮೆಯಿಲ್ಲ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ!) ಎಲ್ಲಾ TRP ಮಹಾತ್ಮೆ.
ಜೊತೆಗೆ  breaking news ಕೊಡಲೇಬೇಕೆನ್ನುವ ಹುಚ್ಚಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿ, ಮಹತ್ವದ್ದಲ್ಲದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನೂ breaking news ಅಂತ  ಕೊಟ್ಟು ಕೊಟ್ಟು,  breaking news ನ ಅರ್ಥವನ್ನೇ  ಕೆಡಿಸಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ, ಈ ವಾಹಿನಿಯವರು.  Breaking news ನಲ್ಲಿ “ಹಾಸನದ ಅರಕಲಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಗೋಪಾಲ್ ಅನ್ನುವವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹಸುವಿನಿಂದ ಒಂದು ಕರು ಜನನ, ಕರು ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ” ಈ ಸುದ್ದಿ ಬಂದರೆ  breaking news ಗೆ ಅರ್ಥ ಇರುತ್ತದೆಯೇ? ಎಲ್ಲಾ TRP ಮಹಾತ್ಮೆ.
ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿ ಅಪರೂಪದ್ದಾಗಿತ್ತು.  ದಿನಕ್ಕೆ 1/2 ಘಂಟೆ ಮಾತ್ರ DD ಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಸುದ್ದಿಗಾಗಿ ಚಾತಕಪಕ್ಷಿಗಳಂತೆ  ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದುದಿತ್ತು. ಆದರೀಗ? ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸುದ್ದಿವಾಹಿನಿಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇವು ದಿನದ ಇಪ್ಪತ್ನಾಲ್ಕು  ತಾಸೂ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಬಿತ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಸುದ್ದಿಯೆಂದರೆ ಹೆದರಿಕೆಯಾಗುವಂತಾಗಿದೆ.  ಇವ‌ಕ್ಕಾದರೂ ಅಷ್ಟು ಸುದ್ದಿ ಸಿಕ್ಕಾವೆಯೇ? ಖಂಡಿತಾ ಇಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ  ಈ ವಾಹಿನಿಗಳು ತಮ್ಮ `ಸೃಷ್ಟಿ’ಯ ಸುದ್ದಿಗಳು, `ರೋಚಕ’ ಸುದ್ದಿಗಳು, ಚರ್ವಿತ ಚರ್ವಣ ಸುದ್ದಿ, ಪೀತ ಮಾಧ್ಯಮದ ಸುದ್ದಿಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ TRP ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಯತ್ನದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಭರದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಸುದ್ದಿಗಳೇ  ಮೂಲೆಗುಂಪಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಈ ವಾಹಿನಿಗಳ  bye line – `ನೇರ, ದಿಟ್ಟ, ನಿರಂತರ’, ಸುದ್ದಿಯೋ, ನೋಡುಗರ ಶೋಷಣೆಯೋ ಗೊತ್ತಾಗೋಲ್ಲ! ಈ ಅಸಂಖ್ಯಾತ  ಸುದ್ದಿವಾಹಿನಿಗಳ ಮೇಲಾಟದಲ್ಲಿ, ನೋಡುಗ ಎಲ್ಲೋ ಕಳೆದು ಹೋಗಿದ್ದಾನೆ, ನಿಮಗೆ ಸಿಕ್ಕಲ್ಲಿ, ತಿಳಿಸುವಿರಾ?!

Nidre

ನಾನಂತೂ ಸೂರ್ಯವಂಶಿ. ನಮ್ಮ ಕುಲದೇವರಾದ ಸೂರ್ಯ ದೇವರು ನೆತ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಬರುವವರೆಗೂ ಯಾರನ್ನೂ ಕಣ್ಣೆತ್ತಿಯೂ, ಕಣ್ಣು ಬಿಟ್ಟು ನೋಡದೇ, ಸೂರ್ಯ ದೇವರನ್ನು ನೋಡಿದ ನಂತರವಷ್ಟೇ ನನ್ನ ದಿನಚರ್ಯೆ ಶುರು. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ನಿದ್ರಾದೇವಿಯ ಆಲಂಗನದಲ್ಲಿ ಸುಖವಾಗಿರುವ ಬಯಕೆ ನನ್ನದು. ಆದರೆ ನನ್ನ ‘ವ್ರತ’ ಒಂದು ದಿನವೂ ಕೈಗೂಡದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಇಲ್ಲಿಯ ಇಹ ಲೌಕಿಕರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ತಂದೆ-ತಾಯಿ, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಗುರುಗಳು, ನಂತರ ಸ್ನೇಹಿತರು, ತದನಂತರ ಆಜೀವ ಪರ್ಯಂತ ನನ್ನ ಅರ್ಧಾಂಗಿ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವಜನ್ಮ ಕೃತ ಪಾಪ ಮತ್ತು ಈ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಏಕೈಕ ತಪ್ಪಿನ ಫಲವಾದ ಮಕ್ಕಳು-ಎಲ್ಲರೂ ನನ್ನ ನಿದ್ರಾಭಂಗಕ್ಕಾಗಿ ಹಗಲಿರುಳೂ ಶ್ರಮಿಸಿ ಸಫಲರಾದವರೇ. ಅಷ್ಟಕ್ಕೂ ನಾನು ಎಸಗುವ ತಪ್ಪಾದರೂ ಏನು? ದಿನದ ಹದಿನೆಂಟು ತಾಸು ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿರುವುದು ತಪ್ಪೇ? ನನಗಂತೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದಿನಿತೂ ತಪ್ಪು ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದರೂ, ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಭಿಮನ್ಯುವೊಬ್ಬನ ಮೇಲೆರಗಿದ ಇಡೀ ಕೌರವ ಮುಖಂಡರಂತೆ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದಾಗ, ಸುಖನಿದ್ರೆ ಸಾಧ್ಯವೇ? ಇಂತಿಪ್ಪ, ನನಗೆ ಪರಮ ಪ್ರಿಯವಾದ ನಿದ್ರೆಯ ಬಗ್ಗೆ, ನಾನಲ್ಲದೇ ಬೇರಾರು PHD ಮಾಡಿಯಾರು? ನನ್ನಂತೆಯೇ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನಿದ್ರೆ ಬಹು ಆಪ್ಯಾಯಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಅದನ್ನೊಂದು ದೌರ್ಬಲ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಮಂದಿ, ನನ್ನಂತೆ ನೇರವಾಗಿ ಹೇಳಲಾರರು ಅಷ್ಟೇ.

ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಬಗೆಗಳಿದ್ದರೂ, ಕೆಲವನ್ನಷ್ಟೇ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತೇನೆ. ಸುಖನಿದ್ರೆ, ಯೋಗನಿದ್ರೆ, ಜಾಣನಿದ್ರೆ, ಬೇಡಾದ ನಿದ್ರೆ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವು. ಸುಖನಿದ್ರೆ, ಸುಖಾ ಸುಮ್ಮನೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಬರುವಂಥದ್ದಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೂ ಅದೃಷ್ಟವಿರಬೇಕು. ಸುಖನಿದ್ರೆಯವನನ್ನು ಕಂಡು ಕರುಬುವರೆಷ್ಟು ಜನ. ‘ಇವನನ್ನು ನೋಡು, ಸಂತೆಯಲ್ಲೂ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ’ ಅಂತ ಹೇಳ್ತಾರೆ. ಹೊರ ಜಗತ್ತಿಗೆ ತಾವು ಅವನನ್ನು “ಆಡ್ಕೋತಾ” ಇದ್ದೀವಿ ಅನ್ನೋ ಪೋಸ್ ಕೊಟ್ಟರೂ, ನಿಜವಾಗಿ, ತಮಗೆ ಅವನಂತೆ ಸುಖನಿದ್ರೆ ಪಡೆಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲವಲ್ಲ ಅನ್ನುವ ಸಂಕಟ, ಹೊಟ್ಟೆ ಉರಿ ಆ ಮಾತಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿರುತ್ತದೆ ಅಷ್ಟೇ. ಕೆಲವರಿಗೆ ನಿದ್ರಾ ರಾಹಿತ್ಯ, ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಕಾರ, ಇವರಿಗೆ ಟೆನ್ಶನ್ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದಾದ ‘ವ್ಯಾಧಿ’. ಇದು- ನಮ್ಮಂಥ ಪಾಮರರಿಗೆ, ಇವರು ನಿದ್ದೆಯೂ ಬಾರದ ಅವಿವೇಕಿಗಳು! ಇನ್ನು ಕೆಲವರಿಗೆ ಕೋಳಿ ನಿದ್ದೆ. ಇವರಿಗೆ ಒಂದು Sit-up ನಲ್ಲಿ (Sleep-up ನಲ್ಲಿ ಅನ್ನಬೇಕು) ನಿಜವಾಗಿ ನಿದ್ರೆ ಮಾಡಲಿಕ್ಕಾಗದು. ಅವರ ಜೀವನ ಶೈಲಿಯಿಂದಲೋ,  ಅವರ ಹತಭಾಗ್ಯದಿಂದಲೋ, ಅವರಿಗೆ ಚೂರು-ಚೂರಾಗಿಯೇ ನಿದ್ರೆ ಬರುವುದು. ಐದೈದು ನಿಮಿಷಗಳಂತೆ ಇವರೂ ನಮ್ಮಷ್ಟೇ ನಿದ್ರೆ ಮಾಡಿದರೂ, ಇವರು ಹಿರಿಯರಿಂದ ನಮ್ಮಷ್ಟು ಬೈಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ- ಏಕೆಂದರೆ, ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ನಾವು ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ (Sorry  ‘ಮಲಗಿ’ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ). ಇವರು ಮಲಗಿದ್ದು ಯಾರ ಗಮನಕ್ಕೂ ಬರುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಈ ಸುಖನಿದ್ರೆ ನೀಡುವ ಸುಖವಿದೆಯಲ್ಲಾ, ಅದು ನಿದ್ರಾಭಂಗ ಮಾಡುವವರ ಮಾತಿನ ಕೂರಂಬುಗಳ ನೋವಿಗಿಂತ ಅಧಿಕ. ಹಾಗಾಗಿ ಸುಖನಿದ್ರೆಗೇ ಒಲವು ಹೆಚ್ಚು.

ಸುಖನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಚಿಂತೆ, ಜಂಜಾಟಗಳಿಲ್ಲದೇ ಸ್ವರ್ಗಸುಖದ ಅನುಭಾವವಿರುವುದರಿಂದಲೇ ಇದಕ್ಕೆ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚು-ತೂಕ ಹೆಚ್ಚು. ಅಯಾಚಿತವಾಗಿ ಸಿಗುವ ಈ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಕೆಲ ಹುಲು ಮಾನವರು ‘ಮದ್ಯಸೇವನೆ’ ಮೂಲಕ ಹುಡುಕ ಹೊರಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ನಾವು ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಬಿಟ್ಟು, ದುಡ್ಡು ಕೊಟ್ಟು ‘ಬಿಸ್ಲೇರಿ’ ಪಡೆದಂತೆ. ಎರಡನೆಯದ್ದರಲ್ಲಿ ಕಾಸೂ ಹಾಳು, ಮಾನವೂ ಫಡ್ಚ. ಕುಡಿದು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೋ ಬೀಳುವುದರಿಂದ ಅಂಗಾಂಗ ಊನವೂ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಇನ್ನು ಕೆಲವರು, ಸುಖನಿದ್ರೆಗಾಗಿ ಮಾತ್ರೆಗಳ ಶರಣು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಮಾರ್ಗ. ಅಳತೆ ಮೀರಿದರೆ, ‘ಸುಖನಿದ್ರೆ’ ಚಿರನಿದ್ರೆಯಾಗಿಬಿಡುವ ಸಂಭವವಿರುತ್ತೆ! ಈ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಈಸಲೂ ಆಗದೇ ಜೈಸಲೂ ಆಗದೇ ಚಿರನಿದ್ರೆಗೆ ಶರಣು ಹೋಗುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯೇನೂ ಕಡಿಮೆಯಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಚಿರನಿದ್ರೆಗೆ ಜಾರದೇ, ಆ ಸ್ವರ್ಗಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದು ಸುಖ ನಿದ್ರೆಯಿಂದಷ್ಟೇ ಸಾಧ್ಯ. ಬೇರೆ ಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲಾಗದ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು, ಇದೇ ನಿದ್ರಾಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಯೋಗನಿದ್ರೆ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ನಿದ್ರಾರಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ Insomnia ಎಂಬ ನಾಮಧೇಯವನ್ನಿತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು. ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಾವಶ್ಯವಾದ ನಿದ್ರೆ ಬಾರದಿರುವುದು ವ್ಯಾಧಿಯೇ ಸೈ. ವಿನಾಕಾರಣ ಚಿಂತೆ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಈ ವ್ಯಾಧಿ ಕಟ್ಟಿಟ್ಟ ಬುತ್ತಿ. ಜಗತ್ತೇ ಹಲವಾರು ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದರೂ, ಇವರಿಗೆ ಚಿಂತೆ ಎನ್ನುವ ನಾಮಾಭಿದಾನಕ್ಕೂ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲದ, ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ವಿಚಾರಗಳು ದೊಡ್ಡ ಚಿಂತೆಯಾಗಿ ಕಾಡುತ್ತವೆ. ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ, ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟಿರುವ ಬೈಕ್ ತೊಳೆಯಲು ಇವತ್ತು ನೀರು ಕಡಿಮೆಯಾಯ್ತು ಅಂತ ಚಿಂತಿಸುವವರಿಗೆ ಏನೆನ್ನಬೇಕು? ಅಷ್ಟಕ್ಕೂ ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನ ಜನರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಹಂಚಿಯೂ ಉಳಿಯುವಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಚಿಂತೆಗಳು ನಮ್ಮಲ್ಲಿವೆ. ಆದರೆ, ಏನೇ ಸುಖವಿದ್ದರೂ, ಚಿಂತೆಯಲ್ಲೇ ಸುಖ ಕಾಣುವವರಿಗೆ, ನಿದ್ರಾರಾಹಿತ್ಯವೆನ್ನುವುದು ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೇ ಬರುವ ಗಿಫ್ಟ್.Insomnia ಹೆಸರಲ್ಲಿ ನಾಟಕ ಮಾಡುವವರಿಗೇನೂ ಕಡಿಮೆಯಿಲ್ಲ. Stephen Hicock ನ ಕಥೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಸಹೋದರರಿಬ್ಬರು ಮಲಗುವ ಮುನ್ನ ಹೇಗೆ ತಾವಿಬ್ಬರೂ Insomnia ದಿಂದ ನರಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಚರ್ಚಿಸಿ ಮಲಗುತ್ತಾರೆ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದು ಅವರು ಗಮನಿಸುವುದೇನೆಂದರೆ, ಅವರ ಮೇಲೇ ಮನೆಯ ಛಾವಣಿ ಕುಸಿದು ಬಿದ್ದಿರುತ್ತದೆ. But they had “Insomnia” !

ನಿದ್ರೆಯು ಇನ್ನೊಂದು ರೂಪ, ಯಾ ವಿರೂಪ, Somnambulism.  ಇದನ್ನೇ ನಾವು “ನಿದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯೋ ರೋಗ” ಅಂತ Simpe ಆಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇವೆ. ನಮ್ಮ ಸುಪ್ತ ಮನಸ್ಸು ನಮ್ಮ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡುವ ಸ್ಥಿತಿ ಇದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸೋನಿಯಾ ಮೇಡಂ ಅನ್ನೋ ಸುಪ್ತ ಮನಸ್ಸು ಮನಮೋಹನ್ ಜೀ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತಲ್ಲಾ ಹಾಗೆ.  ನಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಲಾಗದಿದ್ದದ್ದನ್ನು ಮನಸ್ಸು, ಸುಪ್ತ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೂಲಕ ಸಾಧಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ, ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರ. ಈ ಮನಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ದೈಹಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲೂ ಬಹಳ ಏರಿಕೆಯುಂಟಾಗುತ್ತದೆಯಂತೆ. ಅಥವಾ ಅವನ ಅನಾವೃತ ಶಕ್ತಿಯ ಅನಾವರಣವುಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಈ Somnambulism ನಲ್ಲಿ.

ನಿದ್ರೆಯೆಂದ ಕೂಡಲೇ ಅವಿನಾಭಾವಸಂಬಂಧವಾಚಿಯಾದ ಕನಸು ನಮಗೆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ರಾಚುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಆಸೆಗಳೇ ಕನಸುಗಳಾಗಿ ಬೀಳುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಇಷ್ಟು ಸಿಂಪಲ್ಲಾಗಿ ಹೇಳಿದರೆ, ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳಿಗೆ ನೆಮ್ಮದಿಯುಂಟೇ? ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ನಮ್ಮ ಸುಪ್ತ ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗೆ ಹುದುಗಿರುವ ಭಯ, ಯಾ, ಬಯಕೆಗಳು ನಿದ್ರೆಯೆಂಬ ಸಾಗರದ ಹೊಯ್ದಾಟಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬರುವುದೇ ಕನಸುಗಳು. (ಮೇಲೆ ನಾವು ಸಿಂಪಲ್ಲಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನೇ, ಇವರು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿಸಿ ಹೇಳಿದರು ಅಷ್ಟೇ!) ಚಿತ್ರರಂಗದವರಿಗೆ ಕನಸುಗಳು ಬಹಳ ಆಪ್ಯಾಯಮಾನ. ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ನಾಯಕ, ಯಾ ನಾಯಕಿ ಕನಸು ಕಾಣಲೇ ಬೇಕು- ಇಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ತೂರಿಸುವುದು ಹೇಗೆ?

ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದಿರುವಂತೆ ಕನಸುಗಳು ಸುಖನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ, ನಿದ್ರೆಗೂ ಅರೆನಿದ್ರೆಗೂ ನಡುವೆ 73.5425% ದೂರದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕನಸುಗಳು ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವವಾಗುವವಂತೆ. Probability  Theory ಪ್ರಕಾರ ಕೆಟ್ಟ ಕನಸುಗಳಷ್ಟೇ chance ಒಳ್ಳೆಯ ಕನಸುಗಳಿಗೆ ಇದ್ದರೂ, ಕನಸುಗಳಿಗೆ ಈ ಥಿಯರಿ ಅರ್ಥವಾಗಿಲ್ಲವೇನೋ?! – ನನಗೆ ಮಾತ್ರ 90% ಕೆಟ್ಟ ಕನಸುಗಳೇ ಬೀಳುತ್ತವೆ!

ಈ ಕನಸುಗಳಿಗೆ ಬಣ್ಣವಿಲ್ಲವಂತೆ! – ಅವು 1920 ರ Black &  White ಸಿನಿಮಾಗಳ ಥರವಂತೆ! ನನಗಂತೂ ನನ್ನ ಕನಸುಗಳು ಯಾವತ್ತೂ ವರ್ಣಹೀನ ಎಂದೆನಿಸಿಲ್ಲ. ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕನಸುಗಳನ್ನೂ ಅರ್ಥೈಸುವವರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಬೇರೆ! ಕುದುರೆ, ಹಾವು ಇತ್ಯಾದಿ ಕಾಮದ ಪ್ರತೀಕವಂತೆ. ತೊಂಭತ್ತು ಪ್ರತಿಶತ ಕನಸುಗಳು ಬಿದ್ದಿದ್ದು ನಮ್ಮ ನೆನಪಿನ ಪಟಲದಿಂದ ಈಚೆಗೇ ಬರುವುದಿಲ್ಲ- ಮರೆತೇ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಮಿಕ್ಕುಳಿದಿದ್ದರಲ್ಲಿ ತೊಂಭತ್ತೈದು ಪ್ರತಿಶತ ಅರ್ಥಹೀನ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ನನಗೆ, ಕನಸುಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಥ “ಹುಡುಕುವ” ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಹುಚ್ಚರಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ!

ಈ ಕನಸುಗಳಿಗೆ ನಿದ್ರೆಯ ಸಹಾಯ ಬೇಕೇ ಬೇಕು. ಆದರೆ, ಹಗಲುಗನಸುಗಳಿವೆಯಲ್ಲಾ ಅವಕ್ಕೆ ಈ ಸುಖನಿದ್ರೆಯ ಸಾಥ್ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಜಾಣ ನಿದ್ರೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ನಾವು ನಿದ್ರೆಗೆ ಜಾರಿದ್ದೇವೆಂದು ನಾವು ಅಂದುಕೊಂಡರೆ ಸಾಕು, ಈ ಹಗಲುಗನಸುಗಳನ್ನು ಕಾಣುವುದಕ್ಕೆ. ಇದರ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಪ್ರಯೋಜನವೆಂದರೆ, ಹಗಲುಗನಸಿನಲ್ಲಿ ಕೆಟ್ಟ ಹಗಲು ಕನಸು ಎನ್ನುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ನಮ್ಮಿಷ್ಟದಂತೆಯೇ! ನಾನು ಅಲ್ಪ ತೃಪ್ತ. ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ಹಗಲುಗನಸುಗಳೇ ಸಾಕು. ಶ್ರೀ ಕಲಾಂ ಅವರಂತೆ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ  ಗುರಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಕನಸು ಕಾಣಲಾರೆ. (ಶೇಷಾಯುಷ್ಯವೇ ಅಷ್ಟೋ ಇಷ್ಟೋ ಇದ್ದಾಗ ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆ ಹಾಕುವುದಾದರೂ ಹೇಗೆ?) ಹಗಲುಗನಸು ಎಂದಾಗ ನನ್ನ ನೆನಪಿಗೆ ಬರುವುದು, ಹಿಂದೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ‘ಮುಂಗೇರಿ ಲಾಲ್ ಕೀ ಹಸೀನ್ ಸಪನೇಂ’ ಅನ್ನೋ ಧಾರಾವಾಹಿ. ನಮ್ಮ ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರ ನಿಜ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಈ ಧಾರಾವಾಹಿ ಮೂಡಿ ಬಂದಿತ್ತು. ಬಾಸ್‍ನಿಂದ ಬೈಗುಳ ತಿಂದ ದಿನ, ಎಷ್ಟು ಸಲ ನಾವು ‘ಆ ಬಾಸ್ ಮೇಲೇರಿ ಹೋಗುವ’ ಹಗಲುಗನಸು ಕಂಡಿಲ್ಲ? ಹೆಂಡತಿಯನ್ನ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿ, ಅವಳ ಬಾಯ್ಮುಚ್ಚುವ ಹಗಲುಗನಸನ್ನು ಎಷ್ಟು ಗಂಡಂದಿರು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ?! ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹಗಲುಗನಸು ನಮ್ಮ ಹಕ್ಕು.

ಹಗಲುಗನಸಿನ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ನಾವು ಜಾಣ ನಿದ್ರೆಗೆ ಜಾರುವುದುಂಟು. ಜಾಣನಿದ್ರೆ ಜಾಣಗಿವುಡಿನ ತರಹ-ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುವಂಥದು. ನಿದ್ರೆಗೆ ಬಿದ್ದಂತೆ ಆಡುವ ನಾಟಕವದು. ಸರಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಂಡ ಯಾ ಹೆಂಡತಿ ‘ತಮ್ಮ ಕಡೆ’ಯವರ ಸುದೀರ್ಘ ಗುಣಗಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, “ನನಗೆ ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಎಳ್ಳಷ್ಟೂ ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲ” ಎಂದು ನಿಷ್ಠುರ ನುಡಿ ನುಡಿದರೆ, ಆಗಬಹುದಾದ ಅನಾಹುತಗಳಿಗೆ ಹೆದರಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರವೇ ಜಾಣನಿದ್ರೆ.

ಈ ಅರೆನಿದ್ರಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಮಂಕುದಿಣ್ಣೆಗಳಂತೆ ವರ್ತಿಸುವುದು ಸಹಜ. ನಮ್ಮ ಸಹಜ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಕೆಳಗಿಟ್ಟು, ಗಾಂಢೀವ ಕೆಳಗಿಟ್ಟ ಅರ್ಜುನನಂತೆ, ದಿಙ್ಮೂಢರಾಗಿರುತ್ತೇವೆ. ಇಂಥ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ದುರ್ಲಾಭವನ್ನು ಬಹಳ ಜನ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ನನ್ನಾಕೆ ತನ್ನ ಬೇಡಿಕೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಇಡುವುದೇ, ನಾನು ನಿದ್ರೆಗೆ ಜಾರುವ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ. ನಮಗೋ, ‘ಉಹ್ಞೂ’ ಅನ್ನುವ ಎರಡಕ್ಷರ ನುಡಿಯುವಲ್ಲಿ ನಿದ್ರೆ ಎಲ್ಲಿ ಹಾಳಾದೀತೋ ಅನ್ನುವ ಧಾವಂತದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಗಾತ್ರದ ‘ಹ್ಞೂ’ ಅನ್ನುವುದೇ ಶ್ರೇಯಸ್ಕರ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ- ನಿರಾಕರಣೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಚರ್ಚೆಯಿಂದ ನಿದ್ರಾಭಂಗವಷ್ಟೇ ಲಾಭ ಎನ್ನುವುದು ನಮ್ಮ ಅನುಭವವೇದ್ಯ. ಎಷ್ಟಂದರೂ ಅರ್ಧಾಂಗಿ, ಯಾ ಮಕ್ಕಳ ಬೇಡಿಕೆ ಪಟ್ಟಿಯ ಪೂರೈಕೆ ಎಂದಾದರೂ ಮಾಡಲೇ ಬೇಕು- ಇವತ್ತಲ್ಲ, ನಾಳೆ. ಇಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮನಃಶಾಂತಿಯಿಲ್ಲದೇ ಮನೆ-ಶಾಂತಿ ಮಾಡಿಸಬೇಕಾದೀತು!

ಜಾಣ ನಿದ್ರೆಯನ್ನು ನಾವು ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವುದು ಎರಡು ಸೀಟಿನ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೇ ಕುಳಿತಾಗ ಜಾಸ್ತಿ. ಜೋರು ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ನಟಿಸಿ, ಭಾರೀ ದೇಹದವನು ಮುಂದೆ ಸಾಗಿ, ತರುಣಿಯೋರ್ವಳು ಬಳಿ ಸಾರಿದಾಗ, ನಿದ್ರೆಯಿಂದ “ಎಚ್ಚೆತ್ತು” ಜಾಗ ಕೊಟ್ಟರೆ, ಜನ ತಪ್ಪು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ! ಏಕೆಂದರೆ, ಎಲ್ಲರೂ ಅದೇ ಯೋಚನೆಯವರೇ ಅಲ್ಲವೇ?! ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಟಿಕೆಟ್ ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುನ್ನವೇ ನಿದ್ರಾಪರವಶವಾಗುವುದುಂಟು. ಟಿಕೆಟ್ ಹಣ ಉಳಿಸುವ ಪರಿಯೇ ಇದು? ಆದರಿದು, ಅವರ ತಪ್ಪಲ್ಲ. ನಿದ್ರಾಧಿಕ್ಯದ ಪರಿಣಾಮ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತವಾಗಿ ನನ್ನ ಅನುಭವದಲ್ಲಿ ಹೇಳಬಲ್ಲೆ, ನನ್ನ ನಿದ್ರಾಧಿಕ್ಯದಿಂದ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ನಾನು ನನ್ನ ಗಮ್ಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿಳಿಯದೇ ಬಸ್ಸಿನ ಕೊನೆ ಸ್ಟಾಪಿನಲ್ಲಿ, ಕಂಡಕ್ಟರ್‍ನಿಂದ ಬೈಯಿಸಿಕೊಂಡು, ಇಳಿದಿದ್ದೇನೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಈಚೆಗೆ ನಾನು ಗಮ್ಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನೆಬ್ಬಿಸುವ ಭಾರವನ್ನು ಕಂಡಕ್ಟರ್‍ನ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿ, ಸುಖನಿದ್ರೆಗೆ ಜಾರುತ್ತೇನೆ.

ನಿದ್ರಾಧಿಕ್ಯದಿಂದ ಕೆಲವು ಅನಾನುಕೂಲತೆಗಳು ಉಂಟು. ಯಾವುದೇ ವಿಚಾರವನ್ನು ನಾನು ಈಗ ‘ನೀವಿದನ್ನು ಮುಂಚೆ ನನಗೆ ಹೇಳಿರಲಿಲ್ಲ’ ಅಂತ ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳುವ ಹಾಗೇ ಇಲ್ಲ. ನನ್ನ ವಿಚಾರ ಗೊತ್ತಿರುವ ಸ್ನೇಹಿತರು, ‘ಪರಿಸ್ಥಿತಿ’ಯ ದುರ್ಲಾಭ ಪಡೆದು, ‘ನಾನು ಇದನ್ನು ಹೇಳಿದಾಗ, ನೀನು ನಿದ್ದೇಲಿದ್ದೆ ಅನ್ಸತ್ತೆ’ ಅಂತಂದು ನನ್ನ ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚಿಸಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ಬೇಡದ ನಿದ್ರೆಯಾಗಿ ನಮ್ ಮಾನಹಾನಿ ಮಾಡುವುದೂ ಉಂಟು ಇದು. ತುಂಬಾ ಮುಖ್ಯವಾದ ಮೀಟಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಾವಸ್ಥೆಗೆ ಬೇಡ ಬೇಡವೆಂದರೂ ಜಾರಿದರೆ, ಆಗುವ ಪರಿಣಾಮ ಅನೂಹ್ಯ. ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸಭೀಕನಾದಾಗ ನಿದ್ರಿಸಿದರೆ ಸೈ. ಆದರೆ, ಅತಿಥಿಯಾದಾಗಲೂ ನಿದ್ರಿಸಿದರೆ?! ಊರಿನಲ್ಲೊಮ್ಮೆ ಬೇರಾರೂ ಸಿಗದಿದ್ದಕ್ಕೆ ನನ್ನನ್ನು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿಯನ್ನಾಗಿಸಿದ್ದರು. ರಾಜಕಾರಣಿಯೋರ್ವನ 3-4 ತಾಸುಗಳ ಓತಪ್ರೋತ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಮಿಂದು ನಿದ್ರಾದೇವಿಯತ್ತ ಹೊರಳಿದ ‘ಅತಿಥಿ’ಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಯಾರು ತಾನೇ ಕರೆದಾರು? ಇದೇ ಬೇಡದ ನಿದ್ರೆ. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ನಿದ್ರೆ ಬೇಡವಾಗಿರುತ್ತದೆ-ಜನ ತಪ್ಪು ತಿಳಿಯಬಾರದೆಂದು. ಆದರೆ, ಹಾಳು ಅಭ್ಯಾಸ ಬಲ ಕೈ ಕೊಟ್ಟು ಬಿಡುತ್ತೆ. ಜೋರು ನಿದ್ರೆ ಬಂದು ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಗೊರಕೆ ಹೊಡೆಯದಿದ್ದರೆ, ಅದೇ ಜಾಸ್ತಿ! ಅಂಥ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿನ ಸುಖನಿದ್ರೆ, ದು:ಖ ನಿದ್ರೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗುವುದೂ ಉಂಟು.

ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಿದ್ರೆ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅತ್ಯವಶ್ಯ. ದಣಿದ ದೇಹಕ್ಕೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ, ಆರಾಮ ಸಿಗುವುದೇ ನಿದ್ರೆಯಿಂದ. ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿದ್ರೆ ಮುಗಿಸಿ ಎದ್ದಾಗ ಮೈ-ಮನಗಳು ಪಾದರಸದಂತೆ ಚುರುಕಾಗುತ್ತದೆ. ಮನಸ್ಸು ಪ್ರಫುಲ್ಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವಿರುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವಿಕಸನ ಕೇಂದ್ರದವರು ‘ಪರಿಪೂರ್ಣ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ’ದಲ್ಲೇನೇನನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೋ ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾವು ಸುಖನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಹೊಂದಬಹುದು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಓದಲು ಪ್ರಶಸ್ತ ಸಮಯ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ತಂದೆ-ತಾಯಿಯರು 4 ಗಂಟೆಗೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನೆಬ್ಬಿಸಿ ಓದಲು ಕೂರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆ ಸುಖನಿದ್ರಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಓದಿದರೆ ಏನು ತಾನೇ ಮನದಟ್ಟಾಗುತ್ತದೆ? ಓದೂ ತಲೆಗೆ ಹತ್ತದು, ನಿದ್ರೆಯೂ ಹಾಳು! ಎಲ್ಲ ಪಾಲಕರಂತೆ ನನ್ನ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯರೂ SSLC  ಯಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು 4 ಗಂಟೆಗೆ ಎಬ್ಬಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಗ ನಮಗೆ ‘ಗ್ರಿಸೆಲ್ಡಾ’ ಅನ್ನುವ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಪುಟಗಳ ಒಂದು ಪಾಠವಿತ್ತು. ಪ್ರತಿದಿನ ನಾನೂ ಶಪಥ ಗೈಯುತ್ತಿದ್ದೆ. ನಾಳೆಯಾದರೂ ‘ಗ್ರಿಸೆಲ್ಡಾ’ ಪಾಠ ಪೂರಾ ಓದಬೇಕು ಅಂತ. ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ದಿನವೂ ಮೊದಲ ಪುಟದಿಂದ ಆಚೆಗೆ ನಾನು ಹೋಗಲಿಕ್ಕಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅಂಥ ನಿದ್ರಾ ದೇವಿಯ ಮುಂದೆ ಸರಸ್ವತೀ ದೇವಿ ಮಂಡಿಯೂರಿ ಸೋತದ್ದು ಸುಳ್ಳಲ್ಲ.

ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ದಿನಕ್ಕೆ ಆರೋಗ್ಯವಂತ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ 8 ಗಂಟೆಗಳ ನಿದ್ರೆ ಅವಶ್ಯಕ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ನಾನು ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಆರೋಗ್ಯವಂತನಾಗಿರುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಒಂದಿಷ್ಟು ಜಾಸ್ತಿ ನಿದ್ರೆ ಮಾಡಿದರೆ ತಪ್ಪೇ?! ಒಳ್ಳೆ ನಿದ್ರೆ ಮಾಡಿ, ಒಳ್ಳೊಳ್ಳೆ ಕನಸುಗಳ ಬೀಳುವುದು ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯದಂತೆ. ನಮ್ಮ ಕನಸುಗಳು ನಮ್ಮ ತಾಮಸ-ಸಾತ್ವಿಕ ಗುಣಗಳ ಪ್ರತೀಕವಂತೆ. ಆದರೆ, ಈ ಗುಣಗಳಿಂದಲೇ ತಾನೇ ಅಂಥ ಕನಸುಗಳು ಬೀಳೋದು. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಇದು, ಕೋಳಿ ಮೊದಲೋ ಮೊಟ್ಟೆ ಮೊದಲೋ ಚರ್ಚೆಯ ತರಹ ಆಯ್ತು. ನಿದ್ರೆಯಿಲ್ಲದೇ ನಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯಭರಿತ‌ ಜೀವನವನ್ನು ಊಹೆ ಮಾಡುವುದೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

auto prayana

ಆಟೋ ಪ್ರಯಾಣದ ಅನುಭವ

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಟೋ ಪ್ರಯಾಣ ಅಂದ ಕೂಡಲೇ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬರುವುದು, ಮೀಟರ್‍ನ್ನು ಸಿಕ್ಕಾಪಟ್ಟೇ ಏರಿಸಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಏಮಾರಿಸುವುದೇ. ಇಲ್ಲವೇ, ಗಿರಾಕಿಗೆ ಸ್ಥಳದ ಪರಿಚಯವಿಲ್ಲವೆಂಬ ಸುಳಿವು ಸಿಕ್ಕುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ, ಐದೇ ಮಾರು ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಇಡೀ ಊರಿನ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿಸಿ, ಹಣ ಪೀಕಿಸುವ ಆಟೋ ಚಾಲಕರು ನೆನಪಾಗುತ್ತಾರೆ.  ಈ ಅನುಭವಗಳಂತೂ ಆಟೋ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿದ ಜನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಿಲ್ಲೊಂದು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಖಂಡಿತಾ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.  ಎಲ್ಲ ಆಟೋ ಚಾಲಕರೂ ಹೀಗೆಯೇ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯೀಕರಿಸುವ ತಪ್ಪನ್ನು ನಾನು ಮಾಡಲಾರೆ.  ಆದರೆ, ನನ್ನ ದುರದೃಷ್ಟ, ಹಣೆಬರಹದ ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ಇಂಥ ಅನುಭವಗಳೇ 80% ಆಗಿದೆಯೆಂದರೆ, ಏನು ಮಾಡೋಣ ! ‘ಅವಶ್ಯಮನುಭೋಕ್ತವ್ಯಂ, ಕೃತಂ ಕರ್ಮ ಶುಭಾಶುಭಂ’ ಅಂತ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ನುಡಿದಿದ್ದಾನಷ್ಟೇ.  ಹಾಗೆಯೇ, ಮತ್ತೆ ಕೆಟ್ಟ ಅನುಭವವಾಗಲಾರದೆಂಬ ಆಶಾವಾದದಿಂದ, ನಾನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಆಟೋ ಪ್ರಯಾಣ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಇದ್ದೇನೆ.  (ಆನ್ಯಥಾ ಬೇರೆ ದಾರಿ ಇಲ್ಲ ಬಿಡಿ !)

ಆಟೋ ಪ್ರಯಾಣದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಇದಮಿತ್ಥಂ ಎಂದು ಮೂರ್ನಾಲ್ಕು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ ಸಾಮಾನ್ಯೀಕರಿಸಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.  ಚಾಲಕರ ಮಾನಸಿಕತೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ, ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅನುಭವಗಳು ಒಂದೊಂದೂ ಭಿನ್ನ, ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ.  “ಲೋಕೋಭಿನ್ನರುಚಿಃ” ಅನ್ನುವುದು ಅದಕ್ಕೇ ಇರಬೇಕು.  ಹಾಗಾಗಿ, ಆಟೋ ಪ್ರಯಾಣದ ನನ್ನ ಕೆಲ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ತವಕ ನನ್ನದು.

ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ನಾನು ಆಟೋ ಹತ್ತುವ ಮುನ್ನ, ಇಡೀ ಆಟೋ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಾಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದಿದೆ.  ಆದರೆ, ಅಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ನನಗೆ ವಾಚಾಳಿ ಆಟೋ ಚಾಲಕರೇ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದಾರೆ !  ಆಟೋ ಹತ್ತಿದಾಗ ಶುರುವಾಗುವ ಆತನ ಮಾತಿನ ಓಘ ನಿಲ್ಲುವುದು, ನನ್ನ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನ ಬಂದಾಗಲೇ !  ಆಟೋನ ಮೀಟರ್‍ನೊಂದಿಗೆ ಆತನ ಮಾತನ್ನು ಸಮೀಕರಿಸುವ ಹಾಗಿಲ್ಲ – ಏಕೆಂದರೆ, ಸಿಗ್ನಲ್‍ಗಳ ಬಳಿ ಮೀಟರ್ ಓಡುವುದು ನಿಂತಿರುತ್ತದೆ — ಆದರೆ, ಆತನ ಮಾತಲ್ಲ !  ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಮಾತಿನ ಪ್ರಕಾರ ಹೇಳುವುದಾದಲ್ಲಿ, ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ, ಅಂಥ ಚಾಲಕರಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಯಿ ತೆರೆಯಲು ಅವಕಾಶ ಸಿಗದಿರುವುದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.   ನಾನಿದನ್ನು ಸಾರಾಸಗಟಾಗಿ ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ.  ಏಕೆಂದರೆ, ಇದು ಅವನೊಬ್ಬನ ಕಥೆಯಲ್ಲವಲ್ಲಾ – ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಕಥೆ ಅಷ್ಟೇ ತಾನೇ?!  ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಭಟ್ಟರ ವಕ್ರತುಂಡೋಕ್ತಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಬಂದಂತೆ, “ಗಂಡಸಲು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಯ್ದೆರೆಯುವುದು ಎರಡೇ ಸಲ – ಒಂದು ಆಹಾರ ಸೇವನೆಗೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಹಲ್ಲುಜ್ಜಲು” (ಅದೂ ಉಜ್ಜಿದರೆ !)

ಇಂಥ ವಾಚಾಳಿ ಚಾಲಕರಲ್ಲೂ ಎರಡು ವಿಧ.  ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಿತಿ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡಿದರೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ದೇಶದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡುತ್ತಾರೆ.  ಕೆಲ ವಾಚಾಳಿಗಳು ನಿಮ್ಮಿಂದ ಬರುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವಷ್ಟು ಉದಾರ ಹೃದಯದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.  ಆದರೆ, ಹೆಚ್ಚಿನಂಶ ಇಂಥವರಲ್ಲ.  ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಚಾಲಕರು ತಮ್ಮ ದಯನೀಯ ಸ್ಥಿತಿ / ಕಥೆಯನ್ನು ಮುಂದಿಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಸೂಕ್ಷ್ಮಮತಿಯವರು ಕಣ್ಣೀರ್ಗರೆದು, ಮೀಟರಿನ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ತಾವಾಗೇ ತೆರುವುದೂ ಉಂಟು !

ಟಿ.ವಿ.ಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಗೋಳಿನ ಮೆಗಾ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಸ್ಪೂರ್ತಿ, ಇಂಥ ಆಟೋ ಪ್ರಯಾಣದ ಅನುಭವವೇ ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಬಿಡಿಸಲಾರದ ಪ್ರಶ್ನೆ.  ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು, ತಾವೇನಾಗಬೇಕಿತ್ತೆಂದು ಕನಸು ಕಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೋ, ಅಂಥ ಜೀವನವನ್ನು ತಮ್ಮ ಅನುಭವವೆಂಬಂತೆ ಬಿಂಬಿಸುತ್ತಾ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಹೊಗಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.  ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನೀವು ಗತ್ಯಂತರವಿಲ್ಲದೇ ಕೇಳಬೇಕು.  ಸಿಟ್ಟು ಬಂತೆಂದು ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಆಟೋದಿಂದ ಧುಮುಕಿದರೆ, ಹೋಗುವುದು ನಮ್ಮ ಪ್ರಾಣವಷ್ಟೇ !  ನೆಗಡಿಯೆಂದು ಮೂಗು ಕೊಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾದೀತೇ ?!  ಇನ್ನು ಕೆಲವರ ಮಾತು, ದೇಶದ ಈಗಿನ ದುಸ್ಥಿತಿ ಹಾಗೂ ಅವಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರೋಪಾಯಗಳೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ತೆರೆದಿಡುತ್ತ್ತವೆ.  ಅವರ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಈಗಿನ ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿ ತನ್ನ ಮುಂದೇನೂ ಅಲ್ಲ,  ತಾನು ಎಲ್ಲ ಭಾರತೀಯರಿಗಿಂತ ಆಲೋಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲು ಎನ್ನುವ ಸಾರ್ಥಕ ಭಾವ ಇಣುಕುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.  ಅದನ್ನು ನೀವು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದಲ್ಲಿ, ಮುಂದಿನ ನಾಲ್ಕೈದು ರಸ್ತೆ ಉಬ್ಬು – ಹೊಂಡಗಳಲ್ಲಿ ರಿಕ್ಷಾವನ್ನು ಜೋರಾಗಿ ಓಡಿಸಿ, ನಿಮ್ಮ ಬೆನ್ನೆಲುಬು ನೂರಿಪ್ಪತ್ತೇಳು ಚೂರುಗಳಾಗುವುದು ಖಂಡಿತ. ನಾನಂತೂ ಇಂಥ ತಪ್ಪನ್ನು ಕನಸಿನಲ್ಲಿಯೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅನುಭವ ಸ್ವಾಮಿ !

ಕೆಲ ಆಟೋ ಚಾಲಕರಿಗೆ, ಜೋರು ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸೆಟ್ಟಿನದೋ / ಎಫ್.ಎಂ. ರೇಡಿಯೋದೋ ಹಾಡು / ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಬರದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಆಟೋ ಓಡಿಸಲೇ ಆಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂದೆನಿಸುತ್ತದೆ.  ಗಣೇಶೋತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಕೇರಿ ಕೇಳಿ “ಸಂಭ್ರಮಿಸಲಿ” ಎಂದು ಕರ್ಕಶವಾಗಿ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಕಿರುತ್ತಾರಲ್ಲಾ, ಆ ಕರ್ಕಶತೆಗೆ ಸರಿಸುಮಾರು ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಬರುವಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ, ಈ ಆಟೋ ಚಾಲಕರ ‘ಗಾಯನ’!  ಹಾಡು ಬೇಡವೆಂದು ನೀವು ವಿನಂತಿಸಿದಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಕೇಳಿಯಾರು. ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರಿಂದ ಮಾತಿನ ಕೂರಂಬು ಸಿದ್ಧವಿರುತ್ತದೆ – ‘ಅಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಮಾಡ್ಕೊಂಡು ಹೋಗ್ಬೇಕಿತ್ತು’ ಅಂತ !  “ಭಾರದ ಕಿಸೆ”ಯ ಅನುಭವವೇ ನನಗೆ ಈವರೆಗೆ ಇಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ನನಗೆ ಆಟೋ ಪ್ರಯಾಣವೇ ಖಾತ್ರಿ !  ಹಾಡಿನ ಕರ್ಕಶತೆಗಿಂತ ನನಗೆ, ಈ ಹಾಡಿನ ಗುಂಗಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಚಾಲಕ ನನ್ನನ್ನೂ ಎಲ್ಲಿ “ಮುಳುಗಿಸುತ್ತಾನೋ” ಎಂಬ ಭಯ.  ಅವನ ವೇಗದ ಚಾಲನೆ ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೇ ರಂಜಕ, ನಿಜ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಭಯಾನಕ ! ಇಂಥ ವೇಗದ ಪ್ರಯಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಘಾತ ಕೂದಲೆಳೆÉಯಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿದ್ದು ಬಹಳ ಹಾಡಿನ ‘ಆವೇಗ’ಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಚಾಲಕನ ‘ಈ ವೇಗ’ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಮೊರೆ ಆಲಿಸುವವರಾರು?

ಆಟೋ ಚಾಲಕರ ಇಂಥ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಚಾಲನೆ ಬಗ್ಗೆ ಜೋಕೊಂದಿದೆ –

ಸಮಾರಂಭವೊಂದರಲ್ಲಿ, ವಿವೇಕಾನಂದರ ಬಗ್ಗೆ ಭಾಷಣಕಾರ ಮಾತಾಡುತ್ತಿದ್ದ, ಗುಂಡ ಹಾಗೇ ನಿದ್ದೆ ಹೋಗಿದ್ದವನು, ಅದೇಕೋ ಎಚ್ಚರವಾಯ್ತು.  ಭಾಷಣಕಾರ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದುದು, ಅವನಿಗೆ ಕೇಳಿಸತೊಡಗಿತು.  ಅವನಿಗೆ ಕೇಳಿಸಿದ್ದಿಷ್ಟೇ – “ . . . . ಅವರು, ಯಾರಿಗೂ ಹೆದರದೇ  ತಮ್ಮ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಮುನ್ನುಗ್ಗುವ ಸ್ವಭಾವದವರು.  ಯಾವ ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯಕ್ಕೂ ಬಗ್ಗದೇ, ಮುಂದಿನ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಹೆದರದೇ, ಬೆದರದೇ, ತಮ್ಮದೇ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುವವರು ಇವರು.  ಅಕ್ಕ ಪಕ್ಕ ಗಮನವೀಯದೇ ಕೇವಲ ತಮ್ಮ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನದ ಬಗ್ಗೆಯಷ್ಟೇ ಇವರ ಯೋಚನೆ”.  ಅಷ್ಟಾದ ಮೇಲೆ ಅವರು ಸಭಿಕರಿಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎಸೆದರು – “ಇವರಾರೆಂದು ಹೇಳಬಲ್ಲಿರಾ?” ಗುಂಡ, ಥಟ್ಟನೆ ಉತ್ತರಿಸಿದ – “ಆಟೋ ಚಾಲಕ !” ಎಂದು !

ಆಟೋ ಚಾಲಕರ ಮೇಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಆರೋಪವೆಂದರೆ, ಅವರು, ನಾವು ಕರೆದಲ್ಲಿಗೆ ಬರವೊಲ್ಲರೆಂಬುದು.  ನನ್ನ ಅನುಭವವೂ ಇದಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಿಲ್ಲ.  ಎಷ್ಟೋ ಚಾಲಕರು ಪೇಪರನ್ನೋದುತ್ತಾ ಸುಮ್ಮನಿರುತ್ತಾರೆಯೇ, ಶಿವಾಯಿ, ನೀವು ಕರೆದಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.  ಅವರಿಗೆ ‘ಅನುಕೂಲಕರ’ವಾದ ಕಡೆ ಹೋಗಲು ಕೇಳಿದಿರೋ, ಅವರು ಬರುತ್ತಾರೆ, ಇಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿಗೆ ಒಂದು ದಿವ್ಯ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ಭಾವ ಬರುವುದು ಖಚಿತ.  ವ್ಯಾಪಾರ ಜಾಸ್ತಿಯಾದಲ್ಲಿ ಲಾಭ ಜಾಸ್ತಿ ಎಂದು ಕೊಂಡಿರುವ ನಮ್ಮ ನಿಮ್ಮ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವೇ ಬೇರೆ,  ಅವರ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವೇ ಬೇರೆ.  ನನ್ನ ಆಟೋ, ನನ್ನಿಷ್ಟ ಎಂದು ಅವರಂದಲ್ಲಿ ಹುಲುಮಾನವರಾದ ನಾವು ತಾನೇ ಏನು ಮಾಡಲಾದೀತು?  ಇದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಸ್ವಾಮೀ !

ನನ್ನ ಕಛೇರಿಯ ಇನ್ಸ್‍ಪೆಕ್ಷನ್ ನಡಿತಾ ಇದೆ, ಬೇಗ ತಲುಪಬೇಕು ಎಂತ ಹೊರಟಿರೋ ದಿವಸ, ನನಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಡೆಡ್ ಸ್ಲೋ ಆಗಿ ಚಾಲನೆ ಮಾಡೋ ಚಾಲಕನ ಆಟೋನೇ ಸಿಗತ್ತೆ.  ಇದು ಪೂರ್ವಜನ್ಮಕೃತ ಪಾಪದ ಸಂಕೇತವೋ ಏನೋ ತಿಳೀದು.  ಬಸ್ ಸ್ಟಾಂಡಿನಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಹೊರಟಾಗ, ಮೈಸೂರಿನ ಒಂದು ಬಸ್ಸೂ ಸಿಗದೇ, ಹಾಸನದ ಕಡೆ ಹತ್ತಿಪ್ಪತ್ತು ಬಸ್ಸು ಹೋಗುವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇವೆ.  ಅದೇ ಹಾಸನಕ್ಕೆ ಪಯಣಿಸಬೇಕಾದಾಗ ಬಸ್ಸು ಸಿಗದೇ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಒಂದರ ಹಿಂದೊಂದರಂತೆ ಖಾಲಿ ಬಸ್ಸುಗಳು ಹೋಗುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಕೈಕೈ ಹಿಸುಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವಲ್ಲಾ, ಹಾಗೇ ಇದೂನೂ. ಆ ತರಹ ಅನ್ನಿಸುವುದು ನಿಜವಲ್ಲ – ಭ್ರಮೆ ಅಷ್ಟೇ ಅಂತಹ ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.  ಆದರೆ, ನನಗಂತೂ ಹಾಗನ್ನಿಸೋಲ್ಲ.  ಏಕೆಂದರೆ, ಈ ವಿಚಾರ ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ಗೊತ್ತು.  ಆ ಬಸ್ಸುಗಳಿಗೆ ಗೊತ್ತೇ ?!

ಆಟೋ ಚಾಲಕ ಅತ್ಯಂತ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಓಡಿಸುವಾಗ, ನನಗೆಷ್ಟೋ ಸಲ ಅನ್ನಿಸಿದ್ದಿದೆ – ನಡೆದು ಹೋಗಿದ್ದರೆ, ಇದಕ್ಕಿಂತ ಬೇಗ ತಲುಪುತ್ತಿದ್ದೆನೋ ಏನೋ, ಅಂತ. ವೇಗದ ಮಿತಿ 20 ಕಿ.ಮೀ., 10 ಕಿ.ಮೀ. ಅಂತೆಲ್ಲಾ ಬೋರ್ಡ್ ಹಾಕಿರುತ್ತಾರಲ್ಲಾ, ಅವೆಲ್ಲ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನೂ ಪಾಂಕ್ತವಾಗಿ ಪಾಲಿಸುತ್ತಾ ಹೋಗುವ ಚಾಲಕನಿಗೆ, ನಿಮ್ಮ ತುರ್ತಿನ ಬಗ್ಗೇನಾದರೂ ಹೇಳಿದಿರೋ ಮುಗೀತು, ಚಾಲಕನಿಂದ ‘ಜೀವನ್ ಭದ್ರಾಣಿ ಪಶ್ಯತಿ’ ಉಕ್ತಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಜೀವದ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ‘ಪುಟ್ಟ’ ಭಾಷಣ ಆಯಾಚಿತವಾಗಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.  ಅದೂ ಆಟೋ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಹೇಳಿದರಂತೂ, ನೀವು ಕಛೇರಿ ತಲುಪಿದಂತೆಯೇ !

ಕೆಲವರು ಇದರ ಇನ್ನೊಂದು ಧ್ರುವ.  ಅವರ ವೇಗದ ಚಾಲನೆ ನೋಡಿ ನಮಗೆ, ನಮ್ಮ ಹೃದಯ ಬಾಯಿಗೆ ಬಂದಿರುವುದು ನಿಶ್ಚಿತ.  ಅವರ ವೇಗಕ್ಕೆ ಹೆದರಿ ಉಳಿದವರು ದಾರಿ ಬಿಡಬೇಕೆಂಬುದೇ ಇವರ ಆಂತರ್ಯ.  ಕೂದಲೆಳೆಯಲ್ಲಿ ಅಪಘಾತ ತಪ್ಪಿದರೂ, ತಮ್ಮ ವೇಗವನ್ನು ಇವರು ತಗ್ಗಿಸುವವರಲ್ಲ.  ಇವೆಲ್ಲ ಸಾಮಾನ್ಯ ಎಂದು ಪರಿಭಾವಿಸುವ ಸ್ಥಿತ ಪ್ರಜ್ಞರು ಇವರು.  ಆದರೆ, ನಮ್ಮ ಗತಿ?  ಒಂದೇ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಯಮಲೋಕ ದರ್ಶನದ ಭಾಗ್ಯ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾದಂತೆ !  ಮೀಸೆ ತೂರಲು ಜಾಗ ಸಿಕ್ಕರೆ ಸಾಕು, ಇಡೀ ಜಿರಲೆ ತೂರಿಬಿಡುತ್ತದೆ.  ಅನ್ನೋ ಮಾತಿದೆಯಲ್ಲಾ, ಅಂತೆಯೇ ಈ ಆಟೋ ಚಾಲಕರೂ ಅಷ್ಟೇ.  ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ರಿಕ್ಷಾದ ಕಿರಿದಾದ ಮುಂಭಾಗ ತೂರಲು ಜಾಗ ಸಿಕ್ಕರೆ ಸಾಕು, ಹೋಗಿ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ, ಹಿಂಭಾಗ ಹೇಗಾದರೂ ಬಂದೇ ಬರುತ್ತದೆ ಅನ್ನುವ ಖಚಿತವಾದ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ! ಚಾಲಕರ ಆ ವೇಗಕ್ಕೆ ಅವರ ಆವೇಗ ಕಾರಣವೇ?  ಬೇಗ ಮನೆ ತಲುಪುವ ಧಾವಂತವೇ, ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ.  ಒಮ್ಮೆ, ಗುಂಡ ಬಹಳ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತ ಪೋಲೀಸರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿ ಬಿದ್ದ.  ಅಷ್ಟು ವೇಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಕೇಳಿದ್ದಕ್ಕೆ, ಗುಂಡ ಏನಂದ ಗೊತ್ತೇ – “ಅಪಘಾತಕ್ಕೀಡಾಗದೇ ಬೇಗ ಮನೆ ತಲುಪಿಕೊಳ್ಳುವಾ” ಅಂತ ! ಹೀಗಾಯ್ತು ನಮ್ಮ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ.

ಕೆಲ ಆಟೋ ಚಾಲಕರದ್ದು ಏಕಪಕ್ಷೀಯ ಪೂರ್ವ ನಿರ್ಧಾರಿತ ದರಪಟ್ಟಿ. ಅವರ ರಿಕ್ಷಾದಲ್ಲಿ ಪೂಜಾ ಕೈಂಕರ್ಯಗಳಿಗಾಗಷ್ಟೇ ಮೀಟರ್ ಇರುತ್ತದೆ.  ಇಂಥವರೊಂದಿಗೆ ಬಾಯಿದ್ದವರಷ್ಟೇ ಏಗಲು ಸಾಧ್ಯ.  ಅತ್ತ ಕಡೆಯಿಂದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಸಿಗೋಲ್ಲ ಮುಂತಾದ ಪುಂಖಾನುಪುಂಖವಾಗಿ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು, ನಿಮ್ಮ ತುರ್ತಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ದರವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.  ಪ್ರಯಾಣದ ತುರ್ತು ಜಾಸ್ತಿ ಇರುವ ಹಬ್ಬ – ಹರಿದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವೇ ಪ್ರಯಾಣ ದರ ಏರಿಸುತ್ತದೆಯೆಂದರೆ, ಈ ಆಟೋ ಚಾಲಕರ ‘ತುರ್ತಿಗನುಗುಣವಾದ’ ದರಪಟ್ಟಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಯಾರಿಗೆ ಹೇಳೋಣ? ‘ಹರ ಕೊಲ್ಲಲ್, ಪರ ಕಾಯ್ವನೇ . . .’ ಎಂದಂತಾಗುತ್ತದೆ ನಮ್ಮ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ.  ಇಂಥ ತುರ್ತಿಗೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಸೇರ್ಪಡೆ, ಮಳೆಯ ಸಂದರ್ಭ.  ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಂತೂ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಯಾವಾಗ ಮಳೆ ಬಂದೀತೆಂಬುದನ್ನು ಊಹಿಸಲೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.  ಅಚಾನಕ್ಕಾಗಿ ಮಳೆ ಬಂದಾಗ, ಸಹಜವಾಗಿ ಆಟೋದವರಿಗೆ ಸುಗ್ಗಿ, ಒಬ್ಬನಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಜಾಸ್ತಿ ಕೊಡುವ ಮಿಕ ಸಿಕ್ಕೇ ಸಿಗುತ್ತದೆಂಬ ಖಾತ್ರಿ ಹಾಗೂ ಅವರ ಅನುಭವವೇ ಅವರನ್ನು ಹೀಗೆ ಆಡಿಸುತ್ತದೆ.  ಮಳೆಯ ಸಂದರ್ಭ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ‘ಅವಕಾಶ’.  ‘ಅವಕಾಶ’ಗಳನ್ನು ಬಾಚಿಕೊಂಡು, (ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಂಡು) ಲಾಭ ಮಾಡಿಕೋ ಎಂಬುದು ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೂಲತತ್ವ.  ನಾವು ಇದನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದನ್ನು ತಪ್ಪು ಎಂದೆಣಿಸದಿದ್ದರೆ, ಆಟೋ ಚಾಲಕರ ಈ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೇನಿದೆ? ಅದಕ್ಕೇ ಹೇಳಿರೋದು – ‘ವ್ಯಾಪಾರಂ ದ್ರೋಹ ಚಿಂತನಂ’ – ಅಂತ.

ಆಟೋ ಚಾಲಕರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೀವು ಹೇಳಿದ ಗಮ್ಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂದು ಅವರೇ ನಿರ್ಧರಿಸಿ ನಿಮ್ಮ ಒಂದೂ ಮಾತೂ ಕೇಳದೇ ನಿರ್ಲಿಪ್ತವಾಗಿ ಚಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ.  ಅವರ ದಿವ್ಯ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಎಂಥವನ ಅಹಂಕಾರವನ್ನೂ ನೆಲಮಟ್ಟಕ್ಕಿಳಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ.  ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ತಾವು ತುಳಿಯದ “ಆ ಹಾದಿ’ಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಿತ್ರ, ಸಚಿತ್ರ ಸಹಸ್ರಾರು ‘ಸಕಾರಣ’ಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.  ತಾವು ಮಾತ್ರ ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡಾಗದೇ, ತಾವಂದು ಕೊಂಡಂತೇ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನ ತಲುಪುತ್ತಾರೆ.  ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದಾರಿ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಈ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಹೋಗಲಾ ಅಥವಾ ಆ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಹೋಗಲಾ ಎಂದು ಕೇಳಿ ನಿಮ್ಮ ‘ಪಥ ಪರೀಕ್ಷೆ’ಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.  ಪ್ರಯಾಣಿಕನಿಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅರಿವಾದೊಡೆ, ಚಾಲಕನೇ ಆಟೋ ರಾಜ.  ಇಂಥ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೀಡಾಗಿ ಎಷ್ಟೋ ಬಾರಿ ನೂರು – ನೂರೈವತ್ತರ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ದರ ಪೀಕಿದ್ದಿದೆ ನಾನು.

ಹೀಗೆಯೇ ಎಲ್ಲರದ್ದೂ ಹಲವಾರು ರೀತಿಯ ಆಟೋ ಪ್ರಯಾಣದ ಅನುಭವಗಳು. ಆಟೋ ಚಾಲಕರಲ್ಲೂ ಒಳ್ಳೆಯವರು, ಕೆಟ್ಟವರು – ನಮ್ಮಲ್ಲಿರುವಂತೆ – ಇರುತ್ತಾರೆ.  ಅವರೂ ಮನುಷಯರೇ ತಾನೇ?  ಕೆಲ ಅತಿ ಕೆಟ್ಟ ಚಾಲಕರ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೂ ಪೇಪರಿನಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿರುತ್ತೇವೆ.  ಅವರು ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲ ಬಿಡಿ !  ಅವರು, ತಮ್ಮ ರಿಕ್ಷಾ ಚಾಲನೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಾಚಾರ ಮತ್ತಿತರ ಹೀನ ಕೃತ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.  ಅವರು ಟೀವಿಯ “ಕ್ರೈಂ ಡೈರಿ” ವಸ್ತುಗಳು ಅಷ್ಟೇ.  ಇಂಥ ಕುಲಗೆಟ್ಟ ಚಾಲಕರ ಸಂಖ್ಯೆ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಎಂಬುದಷೆಟೀ ನನ್ನ ಆಶಾವಾದ.

ಆಟೋ ಚಾಲಕರೊಂದಿಗಿನ ಕೆಟ್ಟ ಅನುಭವಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಬರೆದು, ಅವರಲ್ಲೂ ಕೆಲವರ ಸ್ನೇಹಪರ, ಸಮಾಜ ಸೇವಾಮುಖೀ ಆಯಾಮದ ಪರಿಚಯ ಮಾಡದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ನಾನು ತಪ್ಪಿತಸ್ಥನಾಗುತ್ತೇನೆ.  ಸಾಕಷ್ಟು ಆಟೋ ಚಾಲಕರು ಪ್ರೀತಿ – ಸ್ನೇಹಗಳಿಂದ ನಮಗೆ – ಊರಿಗೆ ಹೊಸಬರಾದಲ್ಲಿ – ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ಕೊಡುವುದೂ ಉಂಟು. ಮುಖ ಸಪ್ಪಗಿದ್ದಾಗ ನಮ್ಮ ದುಃಖ – ದುಮ್ಮಾನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಸಾಂತ್ವನಗೊಳಿಸುವುದೂ ಉಂಟು.  ‘ಹೆರಿಗೆಗೆ ಉಚಿತ ಪ್ರಯಾಣ’ ಎಂದು ಹಿಂದೆ ಬೋರ್ಡನ್ನಷ್ಟೇ ಬರೆದುಕೊಳ್ಳದೇ ನಿಜ ಜೀವನದಲ್ಲೂ ಸಹಾಯ ಹಸ್ತ ಚಾಚುವುದುಂಟು.

ಆಟೋ ರಿಕ್ಷಾದ ‘ಹಿಂಬರಹ’ದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಒಂದು ಲೇಖನ ತಯಾರು ಮಾಡುವಷ್ಟು ಸರಕಿದೆ ! ಕವಿ ಸೂಕ್ತಿಗಳು, ಪ್ರೇಮದ ಹಳವಂಡಗಳು, ತುಂಟ ನುಡಿಗಳು, ಪೋಲಿ ನುಡಿಗಳು, ಹೀಗೇ ಒಂದೇ ಎರಡೇ ಎಲ್ಲ ಭಿನ್ನ, ವಿಭಿನ್ನ.

ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಆಟೋ ಪ್ರಯಾಣದ ಸಾಕಷ್ಟು ಅನುಭವಗಳು ನಮ್ಮ ನಿಜ ಜೀವನದ ವಿಭಿನ್ನ ಅನುಭವಗಳಿಗಿಂತ ಬೇರಿಲ್ಲ.  ನಮ್ಮ ಸಹಜ ಜೀವನದ ಒಳ – ಹೊರಹುಗಳನ್ನು ಈ ಅನುಭವಗಳು, ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತವೆ.  ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಜನರ ಏನೇ ಅನುಭವದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಆಟೋ ಪ್ರಯಾಣ ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗ.